انحصار در استخلاص از گرو آتش جهنّم دارد .
و مىتوان از اين آيات نيز استفاده كرد كه اين گفتگوها بين اهل بهشت و اهل دوزخ بعد از استقرار اهل بهشت در بهشت ، و اهل دوزخ در دوزخ ردّ و بدل مىشود ، و در وقتى صورت مىگيرد كه شفاعت نسبت به گروهى از مجرمان تعلّق گرفته و آنان را از آتش خارج نموده است ؛ زيرا اوّلًا مىفرمايد :
فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ
، كه دلالت بر استقرار دارد ، و ثانياً ميفرمايد :
ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ
؟ چون سلوك ، هر وارد شدنى را نمىگويند ، بلكه يك نوع وارد شدنى است كه با نظم و پيوستگى و اجتماع صورت گيرد ، و ثالثاً مىفرمايد :
فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ ،
و كلمهء ما براى نفى حال است ، يعنى در آن حال و در آن وقت ، شفاعت شفيعان براى آنان سودى ندارد .
در « تفسير علىّ بن إبراهيم » در ذيل آيه شريفهء :
وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
. « 1 » .
وارد است كه قَالَ :
الْبَرْزَخُ هُوَ أمْرٌ بَيْنَ أمْرَيْنِ ، وَ هُوَ الثَّوابُ وَ الْعِقابُ بَيْنَ الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ . وَ هُوَ رَدٌّ عَلَى مَنْ أنْكَرَ عَذابَ الْقَبْرِ وَ الثَّوابَ وَ الْعِقابَ قَبْلَ الْقِيامَةِ وَ هُوَ قَوْلُ الصّادِقِ عَلَيْهِ السَّلَامُ : وَ اللهِ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ إِلَّا الْبَرْزَخَ فَأَمَّا إذَا صَارَ الامْرُ إلَيْنَا فَنَحْنُ أَوْلَى بِكُمْ . « 2 »
« علىّ بن ابراهيم گفته است : برزخ چيزى را گويند كه بين دو چيز
هامش
( 1 ) ذيل آيه 100 ، از سورهء 23 : المؤمنون
( 2 ) « تفسير قمّى » طبع سنگى ، ص 449