را به سبب حقّ و أجل مسمّى ، و يا با مصاحبت حقّ و أجل مسمّى آفريديم .
اجل مسمّى همان زندگى جاويدان عند الله است ، زندگى پيروزمندانه و مظفّرانه و سعادتآميز ، و زندگى تامّ و تمامى كه زوال و فناء و نيستى و نابودى و تباه و فساد و خرابى ندارد و همچون زندگى دنيوى مخلوط و مشوب به دردها و رنجها و مصيبتها نيست ، بلكه يكسره نور و تجرّد و واقعيّت و حقيقت است . و اين حيات دنيوى مرتبهء نازل و درجهء ضعيفى است از آن ، چون به واسطهء تقيّد و تعيّن آن حقيقت به لباس قيد و كثرت ، و تحدّد آن به حدود و قيودِ اين عالم طبع ، آن حقيقت پائين آمده و در لباس حدود و تعيّنات تجلّى نموده است .
همهء موجودات ، پويندهء بسوى حقّ هستند
و آيه شريفهء :
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
. « 1 »
« و هيچ چيزى از اشياء نيست مگر آنكه خزائن آن در نزد ماست ، و ما آن چيز را از آن خزائن پائين نمىآوريم مگر به اندازهء معلوم و مشخّص ! »
اين مطلب را مبيّن مىكند ؛ و چون منبع حياتِ جميع موجودات ، همان خزانههاى غير محدوده در نزد خداست ، و خلقت و آفرينش آنها نزول از آن خزينهها و منبعهاى وسيع و مطلق و مجرّد و غير مقدّر به قَدَرات است ، و آن منابع اصلى و حقيقى مصدر پيدايش اين
هامش
( 1 ) آيه 21 ، از سورهء 15 : الحِجر