« ( و اى رسول ما ) پاسى از شب را به بيدارى و شبزندهدارى بگزار كه اين تهجّد و نماز شب از خصائص تو است ، اميد است كه پروردگارت تو را به مقام محمود مبعوث گرداند ! »
و چون در اين آيه
مَقاماً
در صورت مفعول است ؛ و بَعَثَ دو مفعول نمىگيرد ؛ لذا بايد بگوئيم كه بَعَثَ متضمّن معناى اقامت است ( از باب تضمين و إشراب ) بدين گونه كه : عَسَى رَبُّكَ أن يُقيمَكَ مَبْعوثًا مَقامًا مَحْمودًا .
و اين اعطاء مقام محمود ، بطور مطلق و بدون قيد و شرط عنايت شده است ؛ يعنى خداوند به تو مقام محمود را از هر حامدى و نسبت به هر گونه حَمدى اعطاء كرده است ؛ يعنى هر گونه حمدى از هر حامدى به هر محمودى تعلّق گيرد ، آن حمد راجع به تو است و آن مقام محمود از آنِ تو است !
و اين مقام ، مقامى است كه در آن تمام جمال و كمال وجود دارد ، و حمد مطلق و محموديّت مطلقه اقتضاء اين مقام را دارد ؛ و بنابراين هر جمالى و هر كمالى از آنجا مترشّح است و از آن مقام منيع ريشه و سرچشمه ميگيرد .
و چون در قرآن كريم داريم كه :
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
« 1 »
« تمام مراتب و درجات حمد و سپاس اختصاص به خداوند دارد ، كه او پرورندهء عالميان است . »
و اختصاص هر حمدى از هر حامدى براى خود حضرت
هامش
( 1 ) آيه 2 ، از سورهء 1 : الحمد