آن عبور كنيد و بر آن وقوف نمائيد ! پس يا مورد رحمت خداوند قرار ميگيرد و نجات پيدا ميكنيد ! و يا به هلاكتى كه به دنبالش تدارك و تلافى نيست دچار خواهيد بود ! »
شيخ ميفرمايد : منظور أمير المؤمنين عليه السّلام از نجات از اين عقبه خسته كننده و كمرشكن تخلّص و رهائى انسانست از عقباتى كه در پيش دارد ؛ و مراد مسائلى است كه بر او واجب گشته و بايد جوابگوى آن باشد ؛ و اينطور نيست كه حَشْويّه گمان ميكنند كه در آخرت نيز مانند دنيا كوههائى و گردنههائى است كه انسان نياز به پيمودن آن يا بطور سواره و يا بطور پياده پيدا مىكند .
زيرا آنچه از حكمت خدا ايجاب مىكند ، اقتضاى عبور از چنين عقبات و جبالى در مورد جزاى اعمال نمىباشد ؛ و وجهى ندارد كه خداوند گردنهها و بندهائى خلق كند و بدانها نام نماز و زكات ، و روزه ، و حجّ و غيرها از اسامى واجبات بگذارد ؛ و انسان را الزام و اجبار كند كه از آنها بالا رود ، و اگر انسان از اطاعت خدا تقصير كند ، مانع از صعود او از اين گردنهها و كوهها گردد .
زيرا كه غرض از قيام قيامت وقوف و اطّلاع انسان است بر اعمال و جزا دادن خدا بر طبق اعمال به ثواب و يا به عقاب الهى ؛ و اين نياز به كوهها و گردنههائى به نام عقبات ندارد ؛ و محتاج به پديد آوردن جبال و تكليف كردن انسان به بالا رفتن از آن به آسانى و يا به صعوبت نيست .
با آنكه خبر صحيحى در اين مورد كه تفاصيل مطلب را كاملًا بيان
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 96
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٩٦