غير از حفظ سائر افراد است .
رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم خطّ نداشتند ، و آياتى كه بر آن حضرت وحى مىشد ، خود نمىنوشتند ؛ و در اين مسأله ابداً جاى شكّ و ترديد نيست . در تمام مدّت عمر ، كسى رسول الله را با قلم و كاغذ نديد كه حتّى يك آيه را خودشان بنويسند ، بلكه به كُتّاب وحى مراجعه مىشد و آنان مىنوشتند . رسول الله قرائت ميكردند و آنها مىنوشتند .
و اين مسأله جاى تعجّب است كه رسول الله با آنكه خطّ نداشتند و آيات را خود نمىنوشتند ، اين سورهها و سائر سورههاى قرآن را بعد از نزول و بعد از ماهها و سالها و بعد از بيست سال و زيادتر بدون يك كلمه يا يك حرف كم و بيش ميخواندند .
اين چه قوّهء حافظهاى بوده است ؟ و اصولًا آيا مىتوان اينگونه حفظ را شدّت و قدرت قوّهء حافظه ناميد ؟
آيا در تمام دوران تاريخ بشريّت چنين امرى نظيرش ديده شده است ؟ آيا قوىترين سخنگويان و زبردستترين خطباء ، بدون ضبط سخنان خود به نوشتن يا به آلت ضبط صوت ، مىتوانند فقط به قدر يك دقيقه عين عبارات انشاءشدهء خود را در هنگام خطابه يا بعد از آن بدون يك حرف پيش و پس و كم و زياد بازگو كنند ؟
و مسلمانان آن زمان ، آيات قرآن را نزد رسول الله ميخواندهاند و رسول الله مواضع اشتباه را تصحيح مينمودهاند ؛ حتّى « واو » به جاى « فاء » و « فاء » به جاى « واو » اشتباه نمىشد ؛ « وَ يَعْلَمُونَ » ، « فَيَعْلَمُونَ »
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 311
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٣١١