ميلاد مسيح شروع كرد و در مدّت ده سال يا بيست سال خاتمه يافت .
و بنابراين ، سدّ ذو القرنين نمىتواند ديوار چين بوده باشد . زيرا اوّلًا در تاريخ چين نيامده است كه اين خاقان سفرى به مغرب زمين نموده است . و ثانياً ديوار چين بين دو كوه قرار ندارد بلكه ديوارى است به طول سه هزار كيلومتر كه در مسير آن از كوهها و دشتها عبور مىكند . و ثالثاً از سنگ ساخته شده و در ساختمان آن ابداً آهن و مس به كار نرفته است . « 1 »
و بعضى گفتهاند كه ديوار دربند است و در عربى باب الابواب ناميده شده است . بيضاوى در تفسير خود اين قول را اختيار كرده است و گويد : انوشيروان او را تعمير و مرمّت كرد ولى اصل بناى آن به دست ذو القرنين بوده است .
باب الابواب ديوار بلند و طويلى است كه در ساحل بحر خزر بنا شد ، و با سدّ تنگهء داريال در جوار هم قرار دارند .
اين قول نيز صحيح نيست ، چون هيچيك از اوصافى كه قرآن مجيد دربارهء سدّ ذو القرنين ذكر مىكند در آن نيست .
و برخى از مورّخين معاصر نيز دچار اين اشتباه گرديده و ديوار دربند را سدّ ذو القرنين پنداشتهاند . و از طرف مورّخين اسلام ثابت شده است كه اصل ديوار دربند در زمان ساسانيان و به دستور انوشيروان ساخته شده است ، و معنى ندارد كه يوسف يهودى
هامش
( 1 ) همان مصدر ، ص 411