امروز اين موضوع در نظر ما عادى جلوه مىكند براى اين كه مىدانيم در جهان ما يكصد و دو عنصر وجود دارد اما در قرن هفتم ميلادى و أوَّل هجرى يك نظريّهء بزرگ انقلابى بود و عقول بشرى در آن قرن نمىتوانست بپذيرد كه هوا يك عنصر بسيط نباشد ، و باز مىگوئيم كه در آن عصر و اعصار بعد تا قرن هيجدهم ميلادى اروپا ظرفيّت تحمّل آن عقيدهء علمى و انقلابى و چيزهاى ديگر را كه جعفر صادق عليه السلام گفت و در فصول آينده ذكر خواهد شد نداشت . . . « 1 »
نظر امام صادق عليه السلام در سوزانندگى اكسيژن
اكسيژن هوا
او در محضر درس خود گفت : هوا داراى چند جزء است و يكى از اجزاى هوا در بعضى از اجسام دخالت مىكند و آنها را تغيير مىدهد و از بين اجزاى متعدّد هوا همان است كه كمك به سوزانيدن مىنمايد ، و اگر كمك آن نباشد اجسامى كه قابل سوختن هستند نمىسوزند .
اين نظريّه از طرف خود جعفر صادق عليه السلام انبساط پيدا كرد ، و او باز در دروس خود گفت : آنچه در هوا كمك به سوزانيدن اجسام مىنمايد اگر از هوا جدا شود و به طور خالص به دست بيايد طورى از لحاظ سوزانيدن اجسام نافذ است كه با آن مىتوان حَديد ( آهن ) را سوزانيد .
بنابر اين هزار سال قبل از پِريسْتِلى « 2 » و پيش از لاوازيه جعفر صادق عليه السلام اكسيژن را به خوبى وصف كرد و فقط نام اكسيژن يا ( مُوَلِّدُ الْحُمُوضَة ) « 3 » را روى آن نگذاشت .
پريستلى با اين كه اكسيژن را كشف كرد نتوانست بفهمد كه آهن را مىسوزاند . لاوازيه با اينكه قسمتهائى از خواصِّ اكسيژن را با آزمايش استنباط كرد نتوانست بفهمد كه آن گاز سوزانندهء آهن است ولى جعفر صادق عليه السلام هزار سال قبل از او به
هامش
( 1 ) « خواندنيها » شمارهء 39 سال 33 . « مغز متفكّر جهان شيعه » به ترتيب ص 69 و 70 ، و صفحهء 72
( 2 )Priestelyدانشمند انگليسى كاشف ازت ( 1733 - 1804 م )
( 3 ) يعنى توليد كنندهء ترشى .