انديشههاى انسان و جنّيان اين امر امكانپذير نبود .
شيطان در ابتداى امر قبل از عالم تكليف به صورت فرشتگان بود ، و لهذا خطاب سجده نيز در زمرهء ملائكه به او وارد شد :
وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ .
« 1 »
« و هرآينه تحقيقاً ما شما را آفريديم ، سپس شما را صورتبندى كرديم ، سپس به فرشتگان گفتيم : بر آدم سجده كنيد ؛ پس همگى آنان سجده كردند مگر إبليس كه او از سجدهكنندگان نبود . »
شيطان چون خلقتش از آتش بود و از جملهء جنّيان بود كه به صورت فرشته و در رديف آنها قبل از تكليف بود ، لهذا از امر خداوند تخلّف جست :
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِي وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلًا .
« 2 »
« و زمانى كه ما به ملائكهء خودمان گفتيم : بر آدم سجده كنيد ، همگى سجده كردند مگر إبليس كه او از طائفهء جنّ بود ، لهذا از امر پروردگارش انحراف جست . آيا شما او را و ذرّيّهء او را ولىّ و صاحب امر و فرمان خود اتّخاذ نموده و مرا بر كنار گذاشتهايد ، درحالىكه إبليس و ذرّيّهء او دشمنان شما هستند . بَدْ بَدل و عِوضى است ابليس براى ظالمان كه او را بجاى من براى خودشان ولىّ و صاحب اختيار قرار دادهاند . »
شيطان دائرهء مأموريّتش ، هم براى جنّيان است و هم براى انسان
چون روشن شد كه شيطان از جنّ بوده است ، و از طرفى چون مىدانيم :
هامش
( 1 ) : آيه 11 ، از سورهء 7 : الاعراف
( 2 ) آيه 50 ، از سورهء 18 : الكهف