خدا باز مىدارد ، و بلكه او را به سوى هدفهاى ناچيز يا فاسد مىكشاند . [ 27 ] و ترس پرهيزگاران از آن جهت نيست كه به فرمان خدا عمل نمىكنند ، بلكه سبب ترس ايمان داشتن كامل ايشان به اين امر است كه عمل تنها آنان را به بهشت نمىبرد ، و آنان را از عذاب نجات نمىبخشد ، مگر به فضل خدا ، و اين حقيقت براى ايشان در هنگام حساب و آن گاه كه روانهء بهشت مىشوند ، تأكيد پيدا مىكند . فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا « پس خدا بر ما منت نهاد . » و ما را به بهشت داخل كرد . وَ وَقانا عَذابَ السَّمُومِ « و ما را از عذاب سوزاننده نجات داد ، » و سموم گرماى شديدى است كه صورتها را در آتش مىسوزاند . [ 28 ] و پرهيزگاران از نقش دعا كه سبب تزكيه و پاك شدن جانهاى ايشان مىشود ، و / 113 اعمال آنان را بالا مىبرد و سبب فرود آمدن فضل و رحمت خداوند متعال است ، غافل آنان نمىشدند . إِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ « ما از پيش او را مىخوانديم . » تنها به عمل خودمان اعتماد نداشتيم ، بلكه بر خدا توكّل مىكرديم ، و از وى خواستار پذيرفتن اعمال خويش و رحمت او مىشديم . إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ « كه او نيكوكار بخشنده است ، » و برّ به معنى فاعل خير و احسان است . / 114