ب ) مقصود از « أشْهُر حُرُم » در آيهء پنجم ، ماههاى حرام اصطلاحى نباشد ، بلكه مقصود همين چهار ماهى باشد كه از دهم ذىحجه شروع شده و دهم ربيعالثانى پايان مىپذيرد و علت اينكه به آنها ماه حرام گفته شدهاست اين است كه ، در اين چهارماه جنگ از جانب خدا به عنوان ارفاق ، حرام شدهاست .
ج ) مقصود از چهار ماه همان ماههاى حرام است كه با سپرى شدن محرم ، آن نيز سپرى و آغاز آن از روزى شروع مىشود كه وحى الهى بر پيامبر نازل گرديد و در پايان محرم اين مدت سپرى مىگردد هر چند مشركان در اثنا ، از آن آگاه گرديدند .
12 . آيهء پنجم براى متلاشى ساختن سازمان شرك شبه جزيره ، چهار دستور مىدهد كه هر كدام در شرايط خاصى اجرا مىشود :
الف ) « فَاقْتُلُوا المُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ؛ هر كجا آنها را يافتيد بكشيد » .
ب ) « وَخُذُوهُمْ ؛ آنها را به بردگى بگيريد و اسير كنيد » .
ج ) « وَاحْصُرُوهُمْ ؛ از هر طرف محاصره كنيد و ارتباط آنها را با يكديگر قطع كنيد » .
د ) « وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ ؛ در كمين گاهها مترصد آنان باشيد و راهها را به روى آنان ببنديد » .
هر يك از اين چهار دستور ، انسان را به هدف شارع ، كه محو شرك است ، آشنا مىسازد . اين حكم تا روزى است كه آنان بر شرك خود باقى بمانند ؛ ولى اگر ايمان بياورند و ايمان خود را از طريق خواندن نماز و پرداخت زكات ظاهر سازند بايد آنان را آزاد ساخت چنانچه مىفرمايد :
« فَإِنْ تابُوا وَأَقامُوا الصَّلوةَ وَآتُوا الزَّكوةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ انَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ؛
هرگاه روى بهسوى خدا آوردند و از كردارهاى زشت خويش پشيمان شدند نماز گزاردند و زكات دادند ، دست از آنها برداريد خدا بخشاينده و رحيم است » .
و به حكم قانون « الإسلام يجبّ ما قبله ؛ اسلام انسان را از گذشته قطع مىكند » پيوند آنان با شرك قطع شده و همگى در جرگهء مسلمانان قرار مىگيرند .
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 43
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٤٣