علمى با موازين عقل و خرد تطبيق كند و در شناسايى معارف از قبيل صفات خدا و آنچه مربوط به مبدأ و معاد است از صحيحترين راه وارد شود و در بيان نظام اخلاقى و اجتماعى ، اجتماع را به عالى ترين نظام رهبرى بنمايد و با طريقى دور از افراط و تفريط فضايل انسانى و سجاياى اخلاقى را ميان پيروان خود پرورش دهد و آنان را از سوق به ناپاكىها و صفات پست باز دارد خود اين محتويات مىتواند گواه بر ارتباط او با مقام بالا باشد ؛
د ) ثبات او در راه دعوت ؛ ثبات او در طريق دعوت خود يكى ديگر از قراينى است كه مىتواند گواه بر صدق گفتار او باشد . هرگاه او در طول زندگى به تمام آنچه كه مىگويد و دعوت مىكند عمل نمايد و تا آخر زندگى در اين راه استقامت ورزد و از دعوت خود باز نگردد خود اين عمل گواه بر صدق اوست ؛
ه ) وسايلى كه از آن براى پيشرفت آيين خود استفاده مىكند ؛ هرگاه مدعى نبوت براى پيشرفت اهداف خود از وسايل صحيح كه عقل و خرد آن را تصديقمىكند استفاده نمايد و از دروغ و ستم و صحنهسازى براى پيشبرد مقاصد خود اجتناب ورزد ، و از منطق غلط « الغاية تبرر الوسيله » ( هدف مجوز به كار بردن هر نوع وسيله است ) بيزار باشد ، خود اين كار نشانهء سلامت روح و فكر اوست و بعيد است كه چنين فردى در اصل دعوت خود دروغ بگويد ؛
و ) وضع پيروان وى ؛ وضع روحى ، فكرى و اخلاقى افرادى كه دور مدعى نبوت را مىگيرند روشنگر وضع پيشواى ايشان است ، هرگاه بيشتر نزديكان و بستگان وى كه كاملًا از وضع داخلى او آگاهند به وى ايمان آورند و يا غالب كسانى كه به وى مىگروند گروهى باشند كه در خرد و دقت و پاكى در ميان مردم نمونه باشند در اين صورت انسان به صدق دعوت مدعى ، اطمينان پيدا مىكند .
عقايد اسلامى (در پرتو قرآن، حديث و عقل) ( فارسى) — صفحة 268
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٦٨