چنان كه از سخنان حضرت اميرالمؤمنين ( ع ) اين چنين برداشت مىشود كه جبرئيل امين با تشريفات خاصى با تعدادى از ملائكهى مقرّب خداوند متعال لوحى از نور آيات اوّل سورهى علق را بر پيامبر اكرم ( ص ) نازل كردند و پيغام ابلاغ رسالت را برآن حضرت قرائت فرمودند .
آنگونه كه از كلام امير المؤمنين ( ع ) استنباط مىشود ، درهنگام دريافت وحى پيامبر از لذّت و نشاطى خاص و ويژه بهرهمند مى شدند .
ب ) نزول نخستين آيات قرآن
نخستين آياتى كه به پيامبر نازل شد آيات 1 تا 5 سورهى « علق » بود ، كه پس از اندكى آيات نخست سورهى « مزمل » نيز براى دستور العمل سير و سلوك اوليه پيامبر ( ص ) ، به ايشان نازل شد .
هر چند تعداد اولين آيات نازل شده بر پيامبر ( ص ) بسيار اندك است ، امّا اين چند آيه از دنيايى معنا برخوردار است كه به اصطلاح ادبا « براعت استهلال » قرآن بهشمار مىآيد . يعنى در همين چند آيه دورنماى برنامهى 23 سالهى پيامبر ( ص ) تبيين شده است :
« بِسْمِ اللّه الرّحْمنِ الرّحيمِ اقْرَأ بِسْمِ رَبِّكَ الّذي خَلَقَ خَلَقَ الانسانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأ وَ رَبُّكَ الاكْرَمُ الّذي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الانسانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ » .
« 1 »
هامش
( 1 ) - علق / 5 - 1 : « به نام خداوند بخشنده مهربان ، بخوان به نام پروردگارت كه آفريد ، انسان را از علق آفريد ، بخوان و پروردگار تو كريمترين [ كريمان ] است ، همان كس كه به وسيلهى قلم آموخت ، آنچه را كه انسان نمىدانست [ به تدريج به او ] آموخت . »