حُسن خلق حضرت در حدّ اعلاى كمال و اعتدال بود ؛ نه افراط مىكرد و نه تفريط . او نه تنها در ميان خانواده و بستگان خود اخلاق نيك را رعايت مىكرد ؛ بلكه در جامعه و نسبت به همهى اقشار مردم نيز آن را به كار مىبرد . همين امر باعث مىشد كه افراد زيادى جذب خلق خوش پيامبر ( ص ) گردند و به دعوت او لبّيك گويند . پيامبر ( ص ) در واقع با رفتارش مردم را هدايت مىكرد . او انسان كامل بود و اخلاق او به اندازهاى نيك و حسنه بود كه خداوند ، آياتى را در اين مورد نازل كرده است . او در آيهاى از قرآن ، اخلاق ايشان را به « خُلُق عظيم » تعبير مىكند و مىفرمايد :
« و إنّك لَعَلي خُلُقٍ عَظيمٍ »
« 1 » اين جمله ، اگرچه جملهى كوچكى است ولى حاوى مطلب مهمى مى باشد ؛ كه پيامبر تمام سجاياى اخلاقى و خصلتهاى نيك و پسنديده را در خود جمع كرده است و اين جمله با چند تأكيد آن را برجسته مىسازد . و اگر در مورد پيامبر به غير از اين آيه چيز ديگرى نداشتيم ، همين آيه براى شناخت ايشان كافى بود .
در زبان عربى ، جملهى اسميه ، داراى تأكيد بيشترى است . و اگر با « إنّ » شروع شود آن تأكيد مهمتر مىگردد . و حرف لام بر سر « على » ، اين تأكيد را دوچندان مىكند . و اين نشان از اهميت اين موضوع دربارهى پيامبر دارد . بهترين تفسير در مورد اين آيه و اخلاق عظيم پيامبر ( ص ) از سعدى است :
بَلَغَ العُلَى بِكَمالِهِ كَشَفَ الدُّجَى بِجَمالِهِ * حَسُنَتْ جَميعُ خِصالِهِ صَلُّوا عَلَيهِ وَ آلِهِ
هامش
( 1 ) - قلم / 4 : « و راستى كه تو را خويى والاست ! »