بارها از قول رسول خدا ( ص ) و اميرالمؤمنين ( ع ) عرض كرديم :
« انَّ اخْوَفَ ما اخافُ عَلَيْكُمُ اثْنتانِ اتِّباعُ الْهَوى وَ طُولُ الْامَلِ فَامّا اتِّباعُ الْهَوى فَيَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ وَ امّا طُولُ الْامَلِ فَيَنْسِى الْاخِرَة ؛ « 1 »
بيش تر از هر چيز ديگر از دو چيز بر شما بيم ناكم : يكى پيروى از خواهش دل و ديگر آرزوى دراز . پيروى از خواهش دل كه راه را بر حق مىبندد و درازى آرزو هم آخرت را از ياد مىبرد . »
و بالاخره خداوند تعالى فرموده است :
؛
فَأَمَّا مَنْ طَغَى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى
« 2 » كسى كه سركشى كند و زندگى دنيا را ترجيح دهد جايگاه او آتش است . ولى كسى كه از مقام پروردگارش بيم ناك باشد و جانش را از هوا و هوس باز دارد در بهشت جاى گزين خواهد بود .
اما نفس اماره اگر چه ذاتا شر است :
« انَّ النَّفْسَ لَامّارَةٌ بِالسُّوءِ »
ولى به هر حال مثل آب مىماند اگر جلويش گرفته شود و مواظبت گردد بى نهايت فايده خواهد داشت و اگر جلويش را نگيرند و از آن مواظبت نكنند مخرب خواهد بود . چون نفس امّاره به منزله مركب جان است لذا انسان بايد مواظب آن باشد و آن را تعديل كند تا بتواند از آن بهره بردارى كند . در اين صورت نفس اماره موجب پيش رفت انسان مىشود .
در مورد جلوه گرى شيطان هم قرآن خبر داده است :
هامش
( 1 ) . وسائلالشيعة ، ج 15 ، ص 280 ، ( باب 32 ، وجوب إيثار رضالله . . . ) ، ح 20515 .
( 2 ) . نازعات ، آيه 37 - 41 .