هوا و هوس
عمدتا آن چه موجب خسران مىشود نفس اماره ، خواهش دل ، شيطان و جلوه گرى اوست . لذا اميرالمؤمنين على ( ع ) به آنها اشاره فرمودند .
خواهش نفسانى به قدرى در قرآن مذموم شمرده شده كه حتى آن را بخشى از گمراهى و نوعى ظلم به حساب آورده است .
خداوند متعال در اين زمينه در آيات متفاوتى مىفرمايد :
- . . ؛
وَ مَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَ إِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ
« 1 » بيش ترشان هم به خاطر اميال نفسانى شان ندانسته موجب گمراهى مىشوند .
- ؛
فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
« 2 » آن وقت اگر دعوت تو را اجابت نكردند بدان كه آنها از خواسته هاى دلشان پيروى مىكنند . از كسى هم كه بدون راهنمايىاى از جانب خداوند از خواسته دلش پيروى كند گمراهتر كيست ؟ خداوند گروه ستمكاران را راهنمايى نمىفرمايد .
- ؛
أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَوَاهُ وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَ فَلَا تَذَكَّرُونَ
« 3 » آيا كسى را كه هواى نفسش را معبود خود قرار داده بود و خدا هم او را با علم گمراه كرد و بر گوش و دلش مهر نهاد و بر چشمش پرده كشيد ديده اى ؟ از اين به بعد جز خدا ديگر كسى او را راهنمايى خواهد كرد ؟ پند نمىگيريد ؟
پاورقی
( 1 ) . انعام ، آيه 119 .
( 2 ) . قصص ، آيه 50 .
( 3 ) . جاثيه ، آيه 23 .