8 . دنيا ، منظور از آن هر چيزى است كه انسان به وسيله آن لذت مىبرد و يا اميال عمومى اش را كه عبارت از مال ، جاه ، تن درستى ، امنيت ، همسر و فرزند و مانند آن است ارضا مىنمايد ، كه اين دنيا به معناى عام جز وسيله اى نيست . وسيله هم به خودى خود نه پسنديده است و نه ناپسند بلكه ميل به آن و نفرت از آن عرضى و مجازى است . به اين صورت كه اگر وسيله شرارت قرار گيرد و موجب روى گرداندن آدمى از آخرت شود مايه فريب است و ناپسند . ولى اگر وسيله آخرت و اثبات حق قرار گيرد ، خير و وسيله بهشت و سعادت است .
بنابراين ، بين آيات و رواياتى كه دلالت بر اين مىكنند كه دنيا مذموم است ، موجب بدبختى و . . . است و بين اين كه دنيا موجب سعادت هر دو سرا ، و مايه خير و آسايش است ، جمع مىشود .
بعضى از آيات و روايات دنيا را مذموم و ناپسند مىدانند از جمله :
- . . . ؛
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَ مَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ
« 1 » زندگى دنيوى چيزى جز مايه فخر و فريب نيست .
- ؛
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَ لَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ
« 2 » اى مردم ! وعده خدا حقيقت دارد لذا مواظب باشيد كه زندگى دنيا شما را نفريبد ، شيطان هم مبادا شما را با بخشش خدا فريب بدهد .
- ؛
مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَ مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ
« 3 » هر كس كه كشت آخرت را اراده كند بر كشتش مىافزاييم و هر كس كه كشت دنيا را بخواهد بخشى از آن را به او مىدهيم ولى ديگر در آخرت سهمى نخواهد داشت .
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيه 185 .
( 2 ) . فاطر ، آيه 5 .
( 3 ) . شورا ، آيه 20 .