قرآن مىگويد كه نماز همين كار را مىكند :
انَّ الصَّلوةَ تَنْهي عَنِ الفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
« 1 » نماز باز مىدارد انسان را از اينكه گناه بكند يا منكر اجتماعى و منكر دينى به جا بياورد . نماز وا مىدارد كه انسان واجبات را به جا بياورد . نماز نمىگذارد انسان گناه علنى و مخالفت با خدا كند . نماز نمىگذارد انسان منكرات را به جا بياورد . قرآن مىگويد كه اين كار نماز است . دربارهء اين آيه يك مقدار بايد صحبت كنم . نماز مراتبى دارد ، به هر اندازهاى كه نماز قدرت داشته باشد ، به همان اندازه كار مىكند . گاهى نماز صحيحى است كه رفع تكليف نيز مىكند و ثواب هم دارد و انسان تارك الصّلوة و ضايع الصّلوة محسوب نمىشود . اين مرتبه اول از نماز است كه اگر غير اين باشد نماز نيست . مرتبه اول
نماز اين است كه يك نماز مؤدب و نماز اول وقت و نماز خوبى مىخواند ، اما اين نماز مقبول خدا نيست ؛ يعنى نمىتواند از اول نماز تا آخر نماز به ياد خدا و در محضر خدا باشد .
اين مرتبهء اول از نماز است و معلوم است كه اين نماز رفع تكليف نيز مىكند و ثواب نمازخوان را به او مىدهند ؛ اما كاربرد كم دارد . قدرت دارد ، اما قدرتش كم است چه مقدار كاربرد دارد ؟ كاربردش اين است كه انسان را از سقوط نگه مىدارد و نمىگذارد اين نمازخوان ساقط بشود . اين مهيا است كه بدانيم همه و همهء ما در معرض سقوط هستيم ؛ دائماً در معرض سقوط هستيم . مخصوصاً آن دشمنهاى درون كه همه داريم نفس اماره با آن دشمنى شديدش ؛ شيطان با آن قسم خوردگيش ، رفيق بد كه بدتر از شيطان است ؛ محيط بد كه بسيار آلوده است و بالاخره انسان دائماً در معرض سقوط است . بايد يك چيزى او را نگه دارد تا سقوط نكند مخصوصاً جوانها ، و نماز اين طورى نمىگذارد سقوط كند ؛ يعنى با اينكه حضور قلب ندارد و نمازش بىروح
هامش
( 1 ) - عنكبوت / 45 .