« اسفل السافلين » جاى مىگيرند .
2 - گروه ديگر در مقابل اين دسته هستند ؛ يعنى مصيبت و گرفتارى را لطف خدا مىدانند . از ديدگاه بزرگان علم اخلاق مصيبت از الطاف خفيه خداست . و معتقدند : همانطور كه « مال » ، « قدرت » و « تمكن » از نعمتهاى بزرگ خداس ، مصيبت ، بلا و مشكلات نيز از نعمتهاى او است .
توضيح آنكه : لطف خداونددو قسم است :
الف - « لطف جلى » يعنى : نعمتهايى كه به انسان مىدهد و آنان هم توجه به اين نعمتها دارند ؛ مثل پول ، رياست ، تمكن و قدرت .
ب - « لطف خفى » يعنى : گرفتاريهايى كه به نظر انسان بدبختى و بيچارگى است ؛ مثل مرگ فرزند ، فقر و ندارى و . . . .
آرى ، از ديدگاه عارفان ، مرگ فرزند ، لطف است ، فىالمثل وقتى خبر شهادت حاجآقا مصطفى را به امام خمينى ( ره ) مىدهند مىفرمايد : « انا الله و انا اليه راجعون » ، مرگ مصطفى از الطاف خفيه خداست . عرفا در اين جهان جز لطف نمىبينند و اگر با عينك علماى اخلاق به جهان بنگريم بايد بگوييم : الطاف خفيه خدا از الطاف جليلهاش بهتر است ؛ چرا كه انسان را به مقامات عالى مىرساند .
از ديدگاه عرفا حتى جهنم نيز از الطاف خفيه است ؛ زيرا فرد جهنمى را بهشتى مىكند ، اگر جهنم نبود انسان لياقت بهشت رفتن پيدا نمىكرد . پس بايد به جهنم برود و مانند آن سنگ معدنى در كوره چندين هزار درجهاى ذوب شود تا كدوراتش گرفته شود و زمينه براى رفتن به بهشت بيابد .
غفلت انسان
انسان ، غافل و سبك سر است . گاه اهداف ، برنامهها و فلسفه خلقت