تازيانه را هر چه محكمتر به سنگ بزنى عكسالعمل آن بيشتر است و بالاخره به طرف خودت برمىگردد . اگر مرد يا زن د رخانه سختگيرى كند به جاى بدى مىرسد يعنى عكسالعمل دارد . با همهءاينها در حالى كه خانمها و آقايان بايد سختگيرى نكنند ، بايد خشك نباشند . همينطور متوجه فرزندان خود باشند . بايد تربيت اولاد كنند . بايد مواظب دخترشان باشند كه كجا مىرود ؛ دير نيايد ؛ دوستش كيست ؛ دوست او عفت دارد يا نه ؛ نجب و باشخصيت است يا نه . همچنين مواظب پسرشان باشند كجا مىرود ؛ كى مىآيد ؛ دوست او كيست . اينها همه مسلم ؛ اما اگر بخواهند سختبگيرند ، با دختر و پسر جوان سختگيرى كنند ، عليه پدر و مادر قد علم مىكنند . چه بسيار مىبينيم كه بچهها مىروند آنجا كه پدر و مادر نمىخواهند اما نمىتوانند جلوگيرى كنند . وقتى ريشهيابى كنيم مىبينيم يكى از اين دو است كه يا تربيت نشدهاند و يا اگر تربيت شدهاند در تربيت آنها زيادهروى شده است . اسلام مىگويد افراط غلط است چنانچه تفريط غلط است . اميرالمؤمنين ( ع ) فرمود :
« و لا يرى الجاهل الا مفرطاً او مفرطاً » . « 1 »
جاهل يا تند مىرود يا كند . آدمهاى بىشخصيت كه رفاقت مىكنند گاهى در رفاقت تندى و زيادهروى مىكنند يكوقت هم قهر
هامش
( 1 ) 1 . نهجالبلاغه حكم 67 ترجمه : ديده نمىشود جاهل مگر اينكه يا تند مىرود يا كند .