اولئك كان عنه مسؤلًا . « 1 »
از چيزى كه بدان علم ندارى پيروى نكن ، زيرا چشم و گوش و دلها مسؤلند .
آيا پيشين اشاره دارند كه اعضاء انسان ، يعنى چشم و گوش و پوست و . . . ، به زيان انسان شهادت مىدهد . ولى ، در آيهء اخير به مسؤليت « دل » در گناه ديگر جوارح اشاره شده است . اين بدان معنا است كه هويت و شخصيت انسان بر زيان او شهادت مىدهند و دل انسان راجع به فكر پليد ، عقايد انحرافى و خرافىاش شهادت مىدهد و اين از همهء آن ديگران دشوارتراست .
تذكر
از اين رو ، به هوش باشيد كه هميشه اين آيات مبارك را مد نظر داشته باشيد . بدانيد كه اعتقاد ما روز قيامت به زيان ما شهادت مىدهد ونيز به مواظب باشيد كه نسنجيده و بدون فكر قبلى چيزى نگوئيد و كارى نكنيد .
2 - فرشتگان :
دستهاى ديگر از شاهدان روز قيامت ملائك هستند . چنان كه قرآن فرمايد :
هامش
( 1 ) . سورهء اسرى ، آيه 36 .