جلسه نهم پاسخ از يك اشكال
از مباحث پيشين روشن شد كه اعمال دنيايى ، حيات آخرت انسان را تعيين مىكند و رابطه دنيا و آخرت « كشت » و « درو » ست . لذا ، به اين اشكال كه « ميان اعمال انسان و عذاب با ثواب الهى تناسب وجود ندارد » به سادگى مىتوان پاسخ گفت . زيرا ، رعايت نكردن احكام شرع ، همچون نماز و روزه ، ملكه انسان را شكل مىدهد ، ملكه او هويتش را مى سازد و در روز قيامت همان هويت دنيايى انسان است كه ظهور و بروز مىكند و اعمال خود انسان است كه در عالم آخرت تجسم مىيابد . بنابراين ، عمل و مجازات دو چيز جدا نيست ، بلكه يك چيز است و نبايد همچون قانون يا قراردارد تلقى شود تا تناسب بين گناه و كيفر در آن شرط باشد ، بلكه اين دو شبيه علت و معلولند .