پس اگر سالكِ حجّ گزارده به وسيلهء عمل ناروايش ، ابّهت حجّ را در ميان مردم بىرنگ يا كم رنگ كند ، گناه او به اندازهاى بزرگ است كه معلوم نيست موفّق به توبه شود .
قرآن در مورد چنين حاجى و زائرى مىفرمايد او نظير كسى است كه همهء مردم جهان را كشته باشد :
مَن قَتَل نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ او فَسادٍ فِى الْارْضِ فَكَأنَّما قَتَل النَّاسَ جَميعاً « 1 »
هركس انسانى را بدون ارتكاب قتل يا فساد در روى زمين بكشد ، چنان است كه گويى همهء انسان ها را كشته باشد .
اين است كه اميرمؤمنان ( ع ) حجّ را « آزمونى بزرگ و امتحانى سخت و آزمايشى روشنگر و پاكسازى رسا و خالصكننده » مىشمارد . « 2 »
و حضرت صادق ( ع ) پس از برشمردن اسرار حجّ - كه ما در ضمن مطالب گذشته از آن استفاده جستيم - مىفرمايد :
« وَ اسْتَقِم عَلى شُرُوطِ حَجِّكَ هذا وَ وَفاءِ عَهْدِكَ الَّذى
هامش
( 1 ) 1 . مائده / 32
( 2 ) 2 . نهج البلاغه ، خطبه قاصعه