فرمودند : آن فاسق وقتى وارد مسجد شد ، از گناه و عمل خود شرمنده گشت و خداوند را خالصانه عبادت كرد و متّقى گرديد . امّا آن عابد صدّيق وقتى وارد مسجد شد ، احساس غرور كرد و با خود گفت : من آن كسى هستم كه نماز شب مىخوانم ، روزه مىگيرم ، در راه خدا جنگيدهام و چندين مرتبه عمره انجام دادهام ، اين غرور موجب سقوط او گرديد و فاسق شد . از اين حكايت چنين برداشت مىشود كه اعمال آن عابد خالصانه نبوده است . در روايتى آمده است :
« النَّاس كُلُّهُم هَالِكُونَ إلَّاالعَالِمُونَ وَ العَالِمُونَ كُلُّهُم هَالِكُونَ إِلَّا العَامِلُونَ وَ العَامِلُونَ كُلُّهُم هَالِكُونَ إِلَّا المُخلصُونَ وَ المُخلصُونَ فِى خَطَرٍ عَظِيمٍ » « 1 »
همهى مردم در معرض هلاكت قرار دارند ، جز انسانهاى عالم و آشناى به دين ؛ عالمان همگى در معرض هلاكت هستند ، جز عمل كنندگان به دين ؛ عمل كنندگان نيز همگى در معرض هلاكت هستند ، جز اخلاص پيشگان و مخلصان نيز در موقعيتى سترگ و در معرض خطرى عظيم قرار دارند .
انسانهاى مخلص در معرض خطر شيطان قرار مىگيرند . شيطان با وسوسهء پيوستهء خود مىكوشد تا با وارد كردن نوعى ريا و تظاهر ، ارزش اعمال مؤمنان مخلص را از بين ببرد . ارزش يك ماه روزه ، تلاوت قرآن و نماز شب ، اگر با غرور ، ريا و خودنمايى همراه شود ، از ميان مىرود .
در قرآن كريم آمده است كه شيطان به خداوند عرض مىكند :
قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَاغوِيَنَّهُم أجمَعِينَ إِلّا عِبَادَكَ مِنهُمُ المُخلَصِينَ
« 2 » گفت به عزّت تو سوگند كه همگان را گمراه مىكنم ، مگر آنها كه از بندگان مخلص تو باشند .
هامش
( 1 ) مصباح الشّريعة ، ص 37 ؛ بحارالأنوار ، ج 67 ، ص 245
( 2 ) ص / 83 - 82