«
وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
- ولى اگر بدانند ، عذاب آخرت بزرگتر است . » / 475 بزرگتر است از لحاظ خوارى و رسوايى و دردناكى ، و انسان از عذاب دنيا مىگريزد ( و مىپرهيزد ) پس چگونه از عذابى بزرگتر از آن نمىگريزد ( و نمىپرهيزد ) ؟ ! [ 27 ] پس از اين پروردگار به ما يادآورى مىكند كه براى ما مثالهايى از داستانهاى پيامبران و امّتهايشان زده است .
آنها رويدادهايى است خارجى كه ارزشهايى را كه قرآن بدانها مژده داده مجسّم ساخته است ، و اين معنى مثل است ، يعنى تطبيق خارجى حقيقت .
«
وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
- ما در اين قرآن براى مردم هر گونه مثلى آورديم ، شايد پند گيرند . » تعبير « كلّ مثل - هر گونه مثلى » دلالت بر آن دارد كه در قرآن به تمام حقايق اشاره شده ، و اين امر از طريق مثالهايى واقعى براى آنها انجام يافته است ، پس هر چه در آن بينديشى از آنچه مربوط به آفريده و آفريننده و رابطه ميان آن دو و رابطهء آفريدگان با يكديگر و جز اينهاست همه در قرآن ياد شده و با مثالهايى كه تنها محدود به زندگى ملّتهاى پيشين نيست بلكه شامل اشارههايى به طبيعت و احوال آن مىشود ، شرح جزئيّات آنها آمده است .
[ 28 ] و پس از آن پروردگار ما را متوجّه صفات همين قرآنى مىسازد كه در آن هر گونه مثلى آمده است و سه صفت براى آن ذكر مىكند :
1 - قرآنى : يعنى چيزى خواندنى ، كه ما را به گذشته پيوند مىدهد ، از جزئيّات حال آگاهمان مىسازد و نقشهء آينده را طرحريزى مىكند .
2 - عربى است : به زبانى مفهوم ، « اعرب الكلام » يعنى به روشنى از آن سخن گفت ، و گويند « اعرب فلان عن استيائه » يعنى بد آمدن خود را آشكارا بيان كرد ، و « العربى » كسى است كه فصيح و بليغ باشد .
3 - بىهيچ انحراف و كجى : در آن گرايش به راست يا چپ ، شرق يا