آنها ، پس كسى كه بتواند مثل چيزى را بيافريند حتما مىتواند عين آن را نيز بسازد و بر عكس ، ما را به برخى تكلّفات دور از ذهن كه مفسّران به دنبال آن رفتهاند نيازى نيست كه گويند : « مثلهم - مانندشان » دلالت بر بازگشت مردم ، نه با پيكرهاى خود بلكه تنها با روانهاى خود ، ( در رستاخيز ) دارد .
[ 82 ] از كوچكترين ياخته تا بزرگترين كهكشان ، هر آفريدهاى نقشى ايفا مىكند و هدفى را محقّق مىسازد ، در اين ميان انسان بر تخت سلطه و چيرگى قرار مىگيرد ، و تمام آنچه را در زمين رام و تسخير مىشود به دو مىدهند ، و فرصت و امكان زندگى آسوده براى اين صاحب سلطهء گرامى شده فراهم مىآيد . مگر نه آن كه پروردگار سبحان ما مىگويد : «
وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً
- و رام شما ساخت آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمين است به تمامى » « 44 » و «
لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
- ما فرزندان آدم را گرامى داشتيم و بر دريا و خشكى سوار كرديم » ، « 45 » و هنگامى كه در وجود انسان بينديشيم مىبينيم كه همه چيز در وجود او به هدفى تحقّق مىبخشد ، از عظيمترين اندام چون مغز و دل تا كوچكترين نسج .
پس بياييد بينديشيم : آيا وجود انسان در زمين ، خود هدفى ندارد ؟ و آيا آفرينش او بيهوده بوده است ؟ پس حكمت خدا كه در هر چيزى هويداست كجاست ؟ و عدالت او كه / 183 نشانههاى آن را در آسمانها و زمين مىبينيم كجاست ؟
هرگز . . . انسان نيز براى هدفى آفريده شده ، و آن هدف اين است كه به سوى خدا تكامل يابد ، و در حديث قدسى معروف آمده است :
« چيزها را براى تو ، و تو را براى خود آفريدم » .
و پروردگار سبحان ما گويد :
«
أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
- آيا
هامش
( 44 ) - الجاثية / 13 .
( 45 ) - الإسراء / 70 .