آنها ، پس كسى كه بتواند مثل چيزى را بيافريند حتما مىتواند عين آن را نيز بسازد و بر عكس ، ما را به برخى تكلّفات دور از ذهن كه مفسّران به دنبال آن رفتهاند نيازى نيست كه گويند : « مثلهم - مانندشان » دلالت بر بازگشت مردم ، نه با پيكرهاى خود بلكه تنها با روانهاى خود ، ( در رستاخيز ) دارد . [ 82 ] از كوچكترين ياخته تا بزرگترين كهكشان ، هر آفريدهاى نقشى ايفا مىكند و هدفى را محقّق مىسازد ، در اين ميان انسان بر تخت سلطه و چيرگى قرار مىگيرد ، و تمام آنچه را در زمين رام و تسخير مىشود به دو مىدهند ، و فرصت و امكان زندگى آسوده براى اين صاحب سلطهء گرامى شده فراهم مىآيد . مگر نه آن كه پروردگار سبحان ما مىگويد : « وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً - و رام شما ساخت آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمين است به تمامى » « 44 » و « لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ - ما فرزندان آدم را گرامى داشتيم و بر دريا و خشكى سوار كرديم » ، « 45 » و هنگامى كه در وجود انسان بينديشيم مىبينيم كه همه چيز در وجود او به هدفى تحقّق مىبخشد ، از عظيمترين اندام چون مغز و دل تا كوچكترين نسج . پس بياييد بينديشيم : آيا وجود انسان در زمين ، خود هدفى ندارد ؟ و آيا آفرينش او بيهوده بوده است ؟ پس حكمت خدا كه در هر چيزى هويداست كجاست ؟ و عدالت او كه / 183 نشانههاى آن را در آسمانها و زمين مىبينيم كجاست ؟ هرگز . . . انسان نيز براى هدفى آفريده شده ، و آن هدف اين است كه به سوى خدا تكامل يابد ، و در حديث قدسى معروف آمده است : « چيزها را براى تو ، و تو را براى خود آفريدم » . و پروردگار سبحان ما گويد : « أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ - آيا
تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 179
پدیدآورندگان: احمد آرام
ص۱۷۹
پاورقی
( 44 ) - الجاثية / 13 .
( 45 ) - الإسراء / 70 .