مسألهء 17 - اگر كسى مخارج حج را نداشته باشد و ضروريات زندگى خود و عائله يا پول آنها را بخواهد در حج ، خرج كند ، مستطيع نيست و حج او از حجّة الاسلام كفايت نمىكند .
مسألهء 18 - كسى كه فعلا به ازدواج نياز شديد دارد و به اندازه مخارج متعارف آن ، پول تهيه كرده است واجب نيست پول را به مصرف حج برساند و با اين پول مستطيع نمىشود .
مسألهء 19 - كسى كه پول نقد يا مال موجود به مقدار استطاعت ندارد ولى از ديگرى به همين مقدار طلب دارد و باقى شرائط استطاعت را نيز دارا است ، اگر طلب او مدّت ندارد يا وقت آن رسيده و مىتواند - هرچند با شكايت بدون مشقّت - آن را بگيرد ، واجب است مطالبه كند و آن را بگيرد و به حج برود . ولى اگر بدهكار نمىتواند آن را بدهد مطالبه جائز نيست و استطاعت حاصل نميشود . و اگر وقت طلب او نرسيده ولى بدهكار مىخواهد بدون منّت بدهد بايد آن را بگيرد و مستطيع مىباشد .
بلكه اگر بدهكار بفكر دادن آن نيست ولى مىداند به مجرد اظهار به او مىپردازد و هيچگونه اهانت و منّت هم در اظهار و گرفتن آن نيست ، در اين صورت نيز خوبست بنابر احتياط به او اظهار كند ، و با پرداختن او بدون شك استطاعت حاصل مىشود . ولى لازم نيست پيش از سررسيد از بدهكار بخواهد .
مسألهء 20 - برشخص غير مستطيع ، واجب نيست پول ، قرض كند و به حج رود ، ولى اگر قرض گرفت و زائد بر ضروريات زندگى او است و ميداند اگر آن را صرف حج كند مىتواند در وقت پرداخت بدون زحمت ، آن را بپردازد ، در اين صورت واجب است آن را صرف حج كند و از حجّة الاسلام كفايت مىكند . و اگر قرض كردن بدون اهانت و منّت براى او
احكام و مناسك حج و عمره (فارسى) — صفحة 23
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٢٣