عجم : در مقابل عرب .
رجل أعجمى : مرد غير عرب .
توبيخ انصار و مهاجرين
شرح : اين بخش در توبيخ حاضران كه مهاجرين و انصار را تشكيل مىدادند مىباشد .
آنان را به گروه شتابان در پذيرش گفتار باطل و چشم پوشندگان از كردار زشت توصيف مىفرمايد . به راستى كه عبارت شريفه مصداق
صَدَرَ مِن أهْلِها و وقَعَ في مَحَلِّها
مىباشد .
شريكة القرآن عليها السلام همهء اين مطالب را از آيات قرآن كريم استفاده و اقتباس فرموده ، كه همهء كجروىها در نتيجهء سوء اختيار خودشان مىباشد و اثر اعمال زشت است كه اساسش را محبت دنيا تشكيل مىدهد ؛ زيرا حرص به رياست دنيا موجب شد كه ميان انصار اختلاف و شكاف ايجاد شود و همان اختلاف ، زمينه را براى بهرهمندى خليفه و اطرافيانش فراهم ساخت ؛ لذا با كلمهء كوبندهء ردعِ « كلّا » تعبير مىفرمايد . هر چه به سرتان آمد و آنچه خواهد آمد همه را خود ، باعث شدهايد ؛ و گرنه شيطان هم علت بدبختى شما نيست ؛ بلكه عامل اصلى ، همان ميل باطنى و در اثر اعمال قبيح ، فطرت وارونه شده و اصالت و پاكى خود را از دست مىدهد و به باطل گرايش پيدا مىكند .
چنانچه در گذشته بيان شد ، شيطان مىگويد : « وَ مَاكانَ لِىَ عَلَيْكُم مِنْ سُلْطانٍ إلّاأَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِى فَلا تَلُومُونِى وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ » ؛ « 1 » من كارى نكردم مگر يك دعوت .
شما تبه كاران بوديد كه با جان و دل به سراغ من آمديد و مرا استجاب نموديد . پس مرا سرزنش نكرده و خود را سرزنش كنيد .
اما كارهاى نكوهيدهء شما :
1 . آيات الهى را بد تأويل و تفسير نموديد و در نتيجه حق اهل بيت عصمت و طهارت را غصب كرديد .
2 . آنچه تصميم گرفتيد و نتيجهء مشورت شما شد ، بسيار بد است و هلاكت مسلمانان
هامش
( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 22 .