جاى تعجّب از استاد توانا - ايدّه اللَّه تعالى - است كه چگونه درآيات قرآن كه خداى سبحان به طور مكرّر فرموده : « مِنْ دُونِ اللَّه أو مِنْ بَعْدِه » دقّت و تفكّر ننمودهاند ، در حالى كه محور ملامت را خداوند متعال در قرار دادن چيزى در برابر خدا و تكبّر كردن پيش او قرار داده است و شامل آن جايى كه به خود خدا و به اذن او برگردد نيست .
همچنين استاد به آنچه در زيارت جامعه وارد شده است كه :
« وَ إيابُ الخَلْقِ إليكُمْ و حِسابُهُم عَلَيكُمْ »
اعتراض مىكند و مىفرمايد :
چنانكه بر آن جناب پوشيده نيست و تأويلپذير نيز نمىباشد ، اين كه برگشت خلايق به سوى خداوند متعال و نيز حسابشان با پروردگار جهانيان است ، همچنانكه در قرآن كريم خداى تبارك و تعالى مىفرمايد : « إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ ، ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ » « 1 » و « عَلَينا الحِساب » « 2 » و « فَانّما حِسابُهُ عِندَ ربّه » « 3 » و « انَّ حِسابُهُم الّا عَلى ربّى » « 4 » و « ما عَليكَ مِنْ حِسابِهمْ مِنْ شىء » « 5 » و « و كَفى بِاللَّهِ حَسيباً » « 6 » .
در پاسخ مىگويم : « جواب دقيقاً همان است كه در پرسش اوّل داده شد كه : اختصاص كارها در اصل ، در صورتىكه اجازه و رخصتى از جانب خدا
هامش
( 1 ) . غاشيه ( 88 ) آيهء 26 ، « البته بازگشت آنها بسوى ما و آنگاه حساب ( جزاى اعمالنيك و بد ) شان بر ما خواهد بود » .
( 2 ) . رعد ( 13 ) آيهء 40 ، « و بر ما حساب خلق است » .
( 3 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 117 ، « حساب كار او نزد خداوند است »
( 4 ) . شعراء ( 26 ) آيهء 113 ، « البته كه حساب كار آنها بر كسى جز خدا نخواهد بود » .
( 5 ) . انعام ( 6 ) آيهء 52 ، « و نه چيزى از حساب آنها بر تو مىباشد »
( 6 ) . احزاب ( 33 ) آيهء 39 ، « خداوند براى حساب به تنهايى كفايت مىكند » .