در عراق رخ نموده و از نظائر مصري ، آفريقايي ، فلسطيني ، حجازى و بحرينى خود متمايز شدهاند ، زيرا گروهى مسلّح را نيز تحت فرمان دارند . دو مورد از مشهورترين آنها ، يكى حركت جند السماء است كه در نجف شكل گرفت ، و ديگرى حركت مهدويين در بصره ميباشد كه رهبر آن احمد اسماعيل قاطع است ، و يمانى و احمد الحسن نيز ناميده ميشود .
زيركى حلاج از تمامى اينان بيشتر بود ، زيرا او باطل خود را محكم پايه ريزى كرد ، با تصوّف و صوفيان زيست ، و ادبياتى نوين را در عرصهى عشق ، تجلى و . . . ارائه نمود .
فرزند كمسالش را نزد رفيقش در بغداد گذاشت و رهسپار هند شد . مشقّت و غربت را بر جان خريد ، تا سحر و شعبده را فرا گيرد .
شلمغانى هم از تمامى اينان داناتر بود . او به فراگيرى دانش پرداخت و به مرحلهى علمى والايى دست يافت . در زمانى كه هنوز پا به جادهى انحراف نگذارده بود كتابهايى نگاشت كه حتى پس از كفر و انحراف ، به مقتضاى قاعدهاى كه پيشتر گذشت ، مورد اعتماد عالمان ما قرار گرفت .
اما شلمغانيان عصر حاضر ، نه از زيركى و جذابيت حلاج برخوردارند و نه از دانش شلمغانى در دوران استوارياش ! با اين وجود در بسيارى از اوصاف با آنها اشتراك دارند ، از جمله :
1 . عدم ثبات و استوارى بين گفتم و نگفتم ، و كردم و نكردم ؛ اين صفت كسى است كه ميخواهد موقعيت ميانه روى خود را نگاه دارد ، تا هم از عقوبتِ اقرار بگريزد و هم بدعت خود را به طور كامل رها نكند !
2 . پوشيدگى و رمزگرايي ؛ علت اين رويه آن است كه اينان ، از كسانى كه از دروغ پردازيشان آگاهند ميهراسند ، لذا تا ميتوانند از آنان دورى ميگزينند ، حاضر به گفتگو با آنها نميشوند ، علاوه بر آنكه از كسانى كه با آنان دشمنى ندارند نيز واهمه دارند ، زيرا ممكن است دليل و برهانى بر ادعايشان طلب نمايند ، و حال آنكه آنها فاقدند !
اينان در عراق ، بحرين و ديگر مناطق تشكيلاتى حزبى و سرّى به هم زدهاند . رئيسشان فرامين و برنامههايى براى پيروان ارائه ميدهد . در امور شخصى آنان حتى لباس و زندگانى خانوادگيشان دخالت ميكنند . دستور ميدهند همسرى را طلاق گويند و كسى را به همسرى بگيرند ، و چنين جلوه ميدهند كه اينها همه طبق دستورات امام مهدي ( عليه السلام ) يا سفير و وكيل حضرت - يعنى
فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 1204
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص١٢٠٤