حكم : شكى در جواز شبيه سازى گياهى نيست ؛ چنان كه شبيه سازى حيوانى نيز بنابر ديدگاه فقهايى كه متعرض مسئله شدهاند عملى مشروع و جايز است . 3 آنچه مورد بحث و محل ديدگاههاى مختلف قرار گرفته و موضوع اصلى اين مدخل مىباشد شبيه سازى انسانى است .
بسيارى از معاصران كه متعرض حكم شبيه سازى شدهاند ، اصل عمل را صرف نظر از عوارض و پيامدهاى اخلاقى ، اجتماعى و حقوقى آن ، جايز دانستهاند ؛ ليكن تعدادى از آنان ، آن را به لحاظ مفاسد مترتب بر آن ، حرام دانستهاند . بنابر اين ، از ديدگاه اين دسته از فقيهان ، شبيه سازى هرچند به حكم اولى جايز است ، ليكن به حكم ثانوى به موجب پيامدهاى مفسده دار آن ، حرام مىباشد . در مقابل ، ظاهر كلام برخى حرمت شبيه سازى فى نفسه و به حكم اوّلى است . بعضى نيز با در نظر گرفتن پيامدهاى مفسده دار اين عمل ، آن را در سطحى محدود كه منجرّ به آن مفاسد نگردد ، جايز دانستهاند . 4
انتساب : در اينكه انسان شبيه سازى شده داراى نسب و پدر و مادر است يا نه و در فرض نخست ، پدر و مادر او چه كسى است ، ديدگاهها مختلف است . برخى ، موجود شبيه سازى شده را فاقد نسب و پدر و مادر دانسته و او را فرزند شرعى هيچ يك از صاحب سلول ، صاحب تخمك و صاحب رحِم نمىدانند . 5 برخى پدر او را مرد صاحب سلول و مادر او را زن صاحب تخمك دانستهاند . 6 بعضى گفتهاند : كودك شبيه سازى شده در صورتى كه سلول گرفته شده از مرد باشد ، تنها پدر دارد و اگر از زن باشد ، تنها مادر دارد . بنابر اين ، كودك شبيه سازى شده در صورت نخست ، مادر و در صورت دوم پدر ندارد . 7
در عمل شبيه سازى يا غير آن ، چنانچه تخمك از زنى و رحِم از زنى ديگر باشد ، آيا صاحب تخمك مادر محسوب مىشود يا صاحب رحِم و يا هر دو ؛ بدين معنا كه صاحب تخمك مادر نسبى و صاحب رحِم مادر رضاعى ؟ ديدگاهها مختلف است 8 ( - - - ) تلقيح مصنوعى ) .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 621
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٦٢١