آن است كه نمازگزار لباس خود را تا نصف ساق بالا بزند . 4
قصاص : به قول مشهور ، چنانچه بر اثر جنايت عمدى پاى كسى از بعض ساق قطع شود ، قصاص در پاى جانى از مچ ثابت مىشود و نسبت به ساق ، حكومت [ ارش ] ثابت مىگردد . 5 برخى گفتهاند : در بعض ساق به نسبت مساحت آن ، ديه ثابت است ؛ بدين معنا كه در قطع نصف ساق ، نصف ديه و در قطع يك سوم آن ، يك سوم ثابت است و همين طور اگر بيشتر يا كمتر قطع شده باشد . 6 برخى نيز گفتهاند : با امكان قصاص از بعض ساق ، جانى قصاص مىشود و با عدم امكان ، ديه ثابت مىگردد . 7 بعضى در ثبوت قصاص از مچ ، قائل به قول مشهور شده ، ليكن در ثبوت حكومت يا ديه به نسبت مساحت در ساق ترديد و توقف كردهاند . 8 برخى نيز گفتهاند : احتمال مىرود مراد مشهور از حكومت در ساق ، محاسبهء ديهء ساق به نسبت مساحت آن باشد ؛ هرچند اين احتمال خلاف ظاهر كلام آنان است . 9 البته اگر جانى به عمد پا را از زانو قطع كند ، قصاص از زانو ثابت خواهد بود .
ديات : ديهء قطع دو ساق ، ديهء كامل ( ديهء قتل نفس ) و ديهء قطع يكى ، نصف آن است ، به شرط آنكه ساق بدون كف باشد ؛ اما اگر جانى پاى كسى را از زانو قطع كند بنابر قول مشهور ، براى مجموع قدم و ساق ، يك ديه ثابت مىگردد ؛ ليكن اگر از بعض ساق قطع كند ، در اينكه تنها يك ديه ثابت مىگردد يا براى قطع پا تا مچ نصف ديهء كامل و نسبت به ساق ، حكومت ثابت مىشود و يا ديه بر حسب مساحت - بنابر اختلاف اقوال كه در قصاص گذشت - محاسبه مىگردد ، مسئله اختلافى است . نظر مشهور قول دوم ( ثبوت حكومت ) است . 10
1 . جواهر الكلام 8 / 182 - 183 ؛ العروة الوثقى 1 / 307 ؛ مستمسك العروة 2 / 187 * 2 . جواهر الكلام 4 / 165 * 3 . 8 / 153 - 157 * 4 . العروة الوثقى 3 / 398 * 5 . جواهر الكلام 42 / 400 - 402 ؛ مبانى تكملة المنهاج 2 / 178 * 6 . كتاب السرائر 3 / 395 ؛ تحرير الأحكام 5 / 594 * 7 . مبانى تكملة المنهاج 2 / 178 * 8 . تحرير الوسيلة 2 / 549 * 9 . جواهر الكلام 42 / 401 * 10 . مسالك الأفهام 15 / 426 - 427 ؛ مفتاح الكرامة 21 / 269 - 273 ؛ جواهر الكلام 43 / 246 - 248 و 278 - 280 ؛ مبانى تكملة المنهاج 2 / 300 و 314 - 315 .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 354
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٣٥٤