نباشد كه در اين صورت تا حصول علم به مرگ ، واجب است دفن به تأخير بيفتد . « 15 » تأخير در دفن ميّت در صورتى كه هتك او به شمار رود جايز نيست ؛ « 16 » ليكن اگر ميّت ، باردار و جنين در رحم او زنده ، و حفظ حيات جنين متوقف بر دفن نكردن مادر باشد ، تأخير در دفن او واجب است . « 17 »
مكان دفن : دفن كردن مسلمان در جايى كه هتك او به شمار مىرود ، مانند مزبله و نيز در مكان غصبى و زمين وقف شده براى غير دفن ، مانند مسجد و مدرسه حرام است . دفن كردن مسلمان در گورستان كفّار ، همچنين عكس آن جايز نيست . « 18 »
جا به جايى ميّت از شهرى كه فوت كرده به شهرى ديگر مكروه است ، مگر مشاهد مشرّفه ( - - ) مشاهد مشرّفه ) كه منتقل كردن به آن جا مستحب است ؛ « 19 » ليكن پس از دفن ، انتقال به غير مشاهد مشرّفه جايز نيست . در جواز نقل به مشاهد مشرّفه پس از دفن ، اختلاف است . عدم جواز به مشهور نسبت داده شده است . « 20 »
متولّى دفن : ولىّ ميّت اختيار دار دفن او است ، بدين معنا كه نسبت به تجهيز ( - - ) تجهيز ) ميّت بر ديگران اولويّت داد .
مراد از ولىّ ميّت كسى است كه در ارث بردن از او بر ديگران مقدم است ، مگر شوهر كه در هر حال نسبت به همسرش بر ديگران اولويت دارد . در اينكه مراد از اولويّت ، عدم جواز پيشى گرفتن ديگران بر ولىّ بدون اذن او است يا تنها عدم جواز ايجاد مزاحمت براى ولىّ در صورت اقدام وى به تجهيز ميّت ، اختلاف است .
بنابر قول اوّل ، جواز اقدام ديگران به دفن ، منوط به اذن ولىّ است . « 21 »
ساير احكام : اگر در جنگ و در ميان كشتگان ، مسلمان از كافر بازشناخته نشود بنابر قول برخى ، آن كه آلت تناسلىاش كوچكتر است دفن مىگردد .
برخى گفتهاند : آن كه قرعه ( - - ) قرعه ) به نامش درآمد دفن مىشود . بعضى ديگر ، دفن همهء كشتهها را به احتياط ، واجب دانستهاند . « 22 »
رزمندهاى كه در معركه به شهادت رسيده با لباسش دفن مىگردد ، مگر كفشها و پوستين و بنابر قول برخى ، عرقچين ، شلوار ، عمامه و كمربند كه از
هامش
( 15 ) جواهر الكلام 4 / 23 - 24 .
( 16 ) توضيح المسائل مراجع 1 / 351 .
( 17 ) 355 .
( 18 ) العروة الوثقى 2 / 115 - 116 .
( 19 ) جواهر الكلام 4 / 343 .
( 20 ) 360 .
( 21 ) 31 و 47 ؛ التنقيح ( الطهارة ) 8 / 61 .
( 22 ) جواهر الكلام 21 / 133 - 134 .