مخالفان ( - - ) مخالف ) جايز است ، ليكن قذف ( - - ) قذف ) آنان جايز نيست . « 3 »
آثار : دشنام بر حسب نوع آن و فرد دشنام داده شده داراى آثار متفاوتى است ، از آن جمله :
1 . حدّ : دشنام دادن به مسلمان در قالب قذف ، موجب ثبوت حدّ قذف ( هشتاد تازيانه ) است . « 4 »
2 . تعزير و تأديب : دشنام دادن به مسلمان به غير قذف و نيز غير مسلمان در قالب قذف موجب ثبوت تعزير ( - - ) تعزير ) است . « 5 »
بنابر مشهور ، در سبّ كفّار نسبت به يكديگر ، تعزير ثابت نيست ، مگر آنكه بيم فتنه باشد ، كه در اين صورت ، امام هرگونه صلاح بداند مانع پيدايى فتنه مىشود . « 6 » هرگاه كودكان مميّز ( - - ) مميّز ) يكديگر را دشنام دهند ، ادب مىشوند . « 7 »
3 . كفر و نجاست : سبّ پيامبر اعظم صلّى اللَّه عليه و آله يا يكى از اهل بيت آن حضرت در صورتى كه از روى عداوت و دشمنى باشد ، موجب كفر و نجاست سبّ كننده مىشود و او مصداق ناصبى ( - - ) ناصبى ) خواهد بود ؛ ليكن اگر از روى عداوت نباشد ، در اينكه چنين اثرى بر آن مترتّب مىشود يا نه اختلاف است . « 8 »
4 . قتل : كشتن سبّ كنندهء پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله يا يكى از امامان معصوم عليه السّلام و يا حضرت فاطمه سلام اللَّه عليها واجب است ؛ نيز كشتن او براى شنوندهء سبّ در صورت توانايى و ايمن بودن از ضرر ، جايز ، بلكه واجب است ، و بنابر مشهور ، نيازى به اذن حاكم شرع نيست . « 9 » به تصريح برخى ، حكم سبّ ساير پيامبران نيز همين است ، « 10 » بلكه بعضى قدما بر آن ادعاى اجماع كردهاند . « 11 »
بنابر تصريح برخى ، كسى كه مادر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله يا امامان معصوم عليهم السّلام را سبّ به قذف كند مرتد ( - - ) ارتداد ) است و كشته مىشود . « 12 »
هامش
( 3 ) 22 / 61 - 62 ؛ كتاب المكاسب 2 / 118 - 119 .
( 4 ) جواهر الكلام 41 / 429 .
( 5 ) المقنعة / 796 ؛ النهاية / 728 ؛ مسالك الافهام 14 / 433 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 474 .
( 6 ) جواهر الكلام 41 / 431 - 432 .
( 7 ) المقنعة / 798 .
( 8 ) جواهر الكلام 6 / 55 - 56 ؛ العروة الوثقى 1 / 141 ؛ التنقيح ( الطهارة ) 2 / 87 .
( 9 ) الروضة البهية 9 / 194 - 195 ؛ جواهر الكلام 41 / 432 - 439 .
( 10 ) إصباح الشيعة / 520 ؛ جامع الخلاف و الوفاق / 588 ؛ مسالك الافهام 14 / 453 .
( 11 ) غنية النزوع / 428 .
( 12 ) تحريرالاحكام 5 / 410 ؛ اللمعة الدمشقية / 241 ؛ الدرّ المنضود ( فقعانى ) / 303 .