- در غير عمرهء تمتّع - بين حلق و تقصير ( - - ) تقصير ) مخيّر مىباشد ؛ هرچند حلق افضل است . « 3 » در عمرهء تمتّع بنابر مشهور ، تقصير متعيّن است . « 4 » از سوى ديگر بنابر فتواى گروهى از فقها كسى كه نخستين بار حج مىگزارد ( صروره ) و نيز كسى كه موهاى خويش را بافته يا گره زده يا با عسل ، صمغ و مانند آن به هم چسبانيده ، تراشيدن متعيّن است . « 5 »
محل تراشيدن سر در حج ، سرزمين منى است كه پس از قربانى و بنابر قول مشهور در روز عيد قربان « 6 » و در عمره بنابر قول مشهور بعد از سعى ( - - ) سعى ) انجام مىگيرد . « 7 » بنابر تصريح بعضى تراشيدن بايد با تيغ باشد و كوتاه كردن با ماشين و مانند آن كفايت نمىكند . « 8 » رو به قبله بودن محرم هنگام تراشيدن ، آغاز كردن از سمت راست پيشانى ، بردن نام خدا و خواندن دعاى وارده شده از مستحبّات حلق است . « 9 » وجوب حلق اختصاص به مردان دارد . « 10 »
حرام : تراشيدن تمامى سر بين عمرهء تمتّع و حج تمتّع بنابر قول مشهور بر حاجى حرام و موجب ثبوت كفّاره است كه يك گوسفند مىباشد . « 11 » تراشيدن و ازالهء مو از بدن در حال احرام بدون عذر ، حرام و ارتكاب آن مطلقا - با عذر ، مانند بيمارى يا بدون عذر - موجب ثبوت كفّاره ( فديه ) است . كفّارهء آن يك گوسفند يا اطعام ده فقير ، براى هركدام يك مدّ ( - - ) مدّ ) بنابر قولى يا شش فقير ، براى هركدام دو مدّ بنابر قولى ديگر و يا سه روز روزه مىباشد . برخى تخيير بين سه امر ياد شده را به صورت عذر اختصاص داده و گفتهاند در صورت معذور نبودن ، كفّارهء آن تنها يك گوسفند است . « 12 » البتّه در ازالهء موى زير بغل ، كفّارهء تراشيدن هر دو طرف ، يك گوسفند و يك طرف ، اطعام سه فقير است . « 13 »
بر محرم ، تراشيدن سر محرمى ديگر حرام و در حرمت تراشيدن سر غير محرم ، اختلاف است . « 14 » تراشيدن ريش بنابر مشهور حرام است . « 15 »
مستحب : تراشيدن موى سر - بنابر قول برخى - مستحب است . در مقابل ، برخى ديگر بلند گذاشتن مو را مستحب
هامش
( 3 ) . جواهر الكلام 19 / 232 - 233 ، 20 / 449 و 466
( 4 ) . 20 / 450
( 5 ) . 19 / 234
( 6 ) . 232 - 233
( 7 ) . الحدائق الناضرة 16 / 332
( 8 ) . احكام و آداب حج ( گلپايگانى ) / 333 ؛ صراط النجاة 1 / 226 - 227
( 9 ) . جواهر الكلام 19 / 246
( 10 ) . 236
( 11 ) . 20 / 453 - 455
( 12 ) . 406 - 410
( 13 ) . 413 - 414
( 14 ) . مستند الشيعة 11 / 397
( 15 ) . الحدائق الناضرة 5 / 561 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 275