طهارت : كسى كه به جهت پيرى توان دسترسى به آب ندارد بايد تيمّم كند . « 1 »
صلات : حضور در نماز جمعه - در فرض وجوب آن - بر پيرى كه توان حضور در آن را ندارد واجب نيست ؛ ليكن در صورت عدم عجز آيا پير بودن به تنهايى سبب رفع تكليف وجوبى مىشود يا نه ؟
اختلاف است . « 2 »
صوم : روزه بر پيرى كه توان گرفتن آن را ندارد و يا روزه گرفتن برايش مشقّت غير قابل تحمّل دارد ، واجب نيست ؛ ليكن در اينكه پرداخت يك مدّ طعام ( - - ) مدّ ) به عنوان فديه ( - - ) فديه ) بر وى در هر دو صورت واجب است يا تنها در صورت مشقّت ، اختلاف است . « 3 » همچنين در صورت توان بر قضاى روزه در وجوب قضاى آن اختلاف است . « 4 » قول به وجوب قضا به مشهور نسبت داده شده است . « 5 » در اينكه سقوط روزه از پير به نحو رخصت است ( به اين معنا كه در فرض مشقّت داشتن روزه اگر تحمّل كند و روزه بگيرد صحيح است ) و يا به نحو عزيمت كه در نتيجه محكوم به بطلان باشد ، اختلاف است . « 6 »
حج : بر كسى كه حج بر او مستقر شده است ، ليكن به جهت پيرى و مانند آن نتوانسته خود آن را به جا آورد ، بنابر مشهور واجب است نايب ( - - ) نايب ) بگيرد . « 7 »
جهاد : جهاد بر پيرمرد ناتوان از انجام دادن آن ، واجب نيست . « 8 » در سقوط و عدم سقوط جزيه ( - - ) جزيه ) از سالخوردگان ، اختلاف است . عدم سقوط به مشهور نسبت داده شده است . « 9 » در جهاد با كفّار كشتن پيرمردانى كه نه قدرت جنگيدن دارند و نه توان انديشيدن - كه در پرتو آن دشمن را تقويت كنند - جايز نيست . « 10 »
نكاح : پوشاندن صورت - بنابر قول به وجوب آن - و موهاى جلوى سر و نيز بخشى از دست تا آرنج از نامحرم ، بر پير زنى كه بر اثر شدّت پيرى ، مردان رغبتى به ازدواج با او ندارند ، واجب نيست .
همچنين نگاه كردن به چنين زنى بدون قصد ريبه ( - - ) ريبه ) اشكال ندارد . « 11 » بر زن واجب نيست بعض بدن خود را كه معمولا از محارم نمىپوشاند از پيرمردانى كه بر اثر شدّت پيرى رغبتى به ازدواج ندارند بپوشاند « 12 » ( - - ) اولى الاربه ) .
هامش
( 1 ) . توضيح المسائل مراجع 1 / 393 م 664
( 2 ) . جواهر الكلام 11 / 258 و 264 - 265
( 3 ) . 17 / 144 - 148
( 4 ) . العروة الوثقى ( و حواشى ) 2 / 221 - 222
( 5 ) . مستند الشيعة 10 / 384
( 6 ) . جواهر الكلام 17 / 150 ؛ فقه الصادق 8 / 395 - 396
( 7 ) . العروة الوثقى 2 / 460
( 8 ) . جواهر الكلام 21 / 8
( 9 ) . 237 - 238 ؛ منهاج الصالحين ( خوئى ) 1 / 393
( 10 ) . جواهر الكلام 21 / 75
( 11 ) . 29 / 85
( 12 ) . 94 - 96