اولاد نوفل همچون فرزندان عبد شمس مستحقّ خمس نيستند و زكات بر ايشان حلال است . « 1 »
در وصيّت مال براى خويشاوندان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله ، اولاد نوفل داخل نيستند و تنها شامل اولاد عبد المطّلب ( - - ) بنى مطّلب ) و هاشم ( - - ) بنى هاشم ) مىشود . « 2 »
بنى هاشم
بنى هاشم : سادات از نسل هاشم ، جدّ اعلاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله .
هاشمى يا بنى هاشم بنابر مشهور به افرادى گفته مىشود كه از طريق پدر به هاشم بن عبد مناف منتسب هستند . « 1 » از اين عنوان در بابهاى صلات ، زكات ، خمس و نكاح سخن رفته است .
هاشمى بودن شخص - در صورت محرز نبودن آن - به شهادت دو مرد عادل ، حكم حاكم يا اشتهار به آن ؛ بهگونهاى كه اطمينانآور باشد ، ثابت مىگردد . « 2 » برخى صرف ادّعاى هاشمى بودن را از كسى كه در موضع تهمت قرار ندارد كافى دانستهاند . « 3 »
زكات واجب - اعم از زكات مال ( - - ) زكات ) و فطره ( - - ) زكات فطره ) - بر بنى هاشم حلال نيست مگر آنكه زكات دهنده هاشمى باشد يا آنكه خمس ، كفايت آنان را ننمايد . البتّه برخى در صورت دوم تنها در فرض نياز شديد ، گرفتن زكات از غير بنى هاشم را جايز دانستهاند . « 4 »
در حلال بودن ديگر صدقات واجب مانند كفّارات ( - - ) كفّاره ) بر بنى هاشم اختلاف مىباشد ، ليكن صدقهء مستحب بر آنان حلال است . « 5 »
عاملان زكات كه از سوى حكومت عهدهدار جمعآورى ، نگهدارى و ثبت و محاسبهء آن هستند به شرطى استحقاق دريافت زكات را دارند كه هاشمى نباشند . « 6 » نيمى از خمس به فقرا ، ايتام ، و در راه ماندههاى ( - - ) ابن سبيل ) از بنى هاشم تعلّق مىگيرد « 7 » ( - - ) خمس ) .
هاشمى - در صورت برخوردارى از شرايط امامت - در اقامهء نماز بر ميّت از ديگران سزاوارتر است و بر ولىّ ميّت مستحب است او را مقدّم بدارد . « 8 » برخى
هامش
( 1 ) . مختلف الشيعة 3 / 213 ؛ الخلاف 4 / 124
( 2 ) . قواعد الاحكام 2 / 450 .
1 . جواهر الكلام 16 / 88 - 93 ، 106 - 107 ؛ مستمسك العروة 9 / 573
2 . جواهر الكلام 15 / 407 ؛ العروة الوثقى 2 / 404 ؛ فقه الإمام جعفر الصادق 2 / 123
3 . كشف الغطاء 4 / 186
4 . جواهر الكلام 15 / 406 - 411 ، 505 و 539
5 . 411 - 413
6 . 335
7 . 16 / 84 - 85 و 104
8 . 12 / 23 - 24