1 . قرآن خواندن سر مطهّر سيّدالشهداء
يكى از اين عوامل ، قرائت قرآن توسط سر مطهّر حضرت سيّدالشهداء عليه السلام بود . ابن عساكر كه خود از اهل شام است مىگويد : سه روز سر مطهّر امام حسين عليه السلام را در شهر شام بر محلّى نصب كردند و از آن سر مطهّر آيهء شريفهء « أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَالرَّقيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَبًا » « 1 » شنيده مىشد . « 2 » ممكن است اين مطلب ، برخى از شيعيان را كه از جهت فكرى و عقيدتى سست و ضعيف هستند به تعجّب وا دارد و برايشان بعيد و دور از ذهن به نظر رسد كه چگونه سر بريدهء سيّدالشهداء عليه السلام قرآن تلاوت مىكند ؟ امّا اگر بگوييم كه اين مطلب در منابع اهل سنّت آمده است آن را مىپذيرند ! به راستى چرا بايد برخى اين گونه فكر كنند ؟
آرى ، روزگار كارى كرده كه اگر روايتى از شيخ صدوق ، شيخ طوسى ، علّامهء مجلسى رحمهم اللَّه به برخى از مردم برسد باور نمىكنند ، يا برايشان سخت است كه بپذيرند ؛ امّا همين كه بگوييم اين مطلب را فلان عالم سنّى نقل كرده ، با كمال تعجّب مىپذيرند !
2 . سخنرانى امام سجّاد در مسجد شهر دمشق
دومين عامل بيدارى مردم شام و سرافكندگى يزيد ، خطبهاى بود كه امام سجّاد عليه السلام در مسجد دمشق بيان فرمودند . ابن اعثم كوفى ( درگذشتهء 304 ) ، خوارزمى و ديگران ، اين خطبهء معروف را نقل كردهاند . « 3 »
هامش
( 1 ) . « اى رسول ما ! آيا تو مىپندارى كه داستان اصحاب كهف و رقيم در مقابل اين همه آيات ما واقعه عجيبى است ؟ » ؛ سورهء كهف : آيهء 9 .
( 2 ) . تاريخ مدينة دمشق : 60 / 370 .
( 3 ) . الفتوح : 5 / 133 ؛ مقتل الحسين عليه السلام : 2 / 76 - 78 ؛ مقاتل الطالبيين : 81 ؛ مناقب آل أبيطالب : 3 / 261 .