امر كنندگان به معروف و بازدارندگان از منكر
وَامَرْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَيْتُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ ؛
و به معروف فرمان داديد و از منكر باز داشتيد .
امر به معروف و نهى از منكر نيز از مواثيق ائمّه عليهم السلام است كه به بهترين وجه به اين وظيفه قيام كردند .
همه مىدانيم كه امر به معروف و نهى از منكر ضوابط و شروطى دارد كه در كتابهاى فقهى به تفصيل بيان شده است ؛ ولى مراد از امر به معروف در اين جا ، در آيهء مباركهاى كه گذشت ، و در زيارت پيامبر اكرم و ائمّه عليهم السلام ، بايد معناى ديگرى فوق اين معنا باشد .
ظاهر آيهء مباركه اين است كه از شئون و صفات امام و يا از شرايط امامت امر به معروف و نهى از منكر است . به اين بيان خوب توجّه بفرماييد و در آن تأمّل كنيد :
منكر ، در مقابل معروف است . راغب اصفهانى مىنويسد :
عرف : المعرفة . . . ويضادّه الإنكار . « 1 »
پس اگر معروف را فهميديم ناگزير منكر را هم به قرينه مقابله خواهيم فهميد . از طرفى امر ، در مقابل نهى است . اگر امر را فهميديم نهى را قهراً مىفهميم .
ائمّه عليهم السلام به معروف امر مىكردند . روشن است كه امر به هر چيزى بايد متناسب با آن چيز باشد ، چون امر فقط گفتن « افعل » نيست ؛ بلكه امر كردن به معناى واداشتن و ايجاد داعى نمودن است كه در علم اصول نيز آمده است . از طرفى معروف نيز عبارت است از معروف اعتقادى ، عملى و اخلاقى .
بنابراين ، ائمّه عليهم السلام مردم را به معروف اعتقادى ، عملى و اخلاقى
هامش
( 1 ) . المفردات فى غريب القرآن : 331