اين رو بحث عصمت را صرفاً ذيل مباحث نبوت مطرح مىكنند . اما شيعه كه تمام حجتهاى خداى تعالى - اعم از نبى ، رسول و امام - را معصوم مىداند ، هم ذيل مباحث نبوت و هم در ضمن ويژگىهاى امام به اين بحث مىپردازد . با اين وجود مىتوان موضوع « عصمت » را از موضوعات مشترك بين مسلمانان به شمار آورد ، هر چند كه در مصاديق و جزئيات اين بحث اختلافات ريشهاى و فراوانى وجود دارد .
معناى « عصمت »
عصمت در كتب لغت از واژه « عصم » و به معناى « منع » است . « 1 » اما در فرهنگهاى قرآنى معناى « مسك » - يعنى نگهدارى - نيز براى آن ذكر شده است .
خداى تعالى از قول فرزند نوح مىفرمايد :
« قالَ سَآوي إِلى جَبَلٍ يَعْصِمُني مِنَ الْماءِ قالَ لاعاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّه » ؛ « 2 »
[ پسر نوح ] گفت : به كوهى پناه مىبرم كه مرا از [ غرق شدن در ] آب حفظ كند .
[ حضرت نوح ] : امروز هيچ نگهدارندهاى در مقابل امر خداوند وجود ندارد .
معناى « مسك » يعنى پيشگيرى و نگهدارى كه در اين آيه بسيار روشن است ؛ زيرا فرزند نوح به گمان اين كه كوه مىتواند او را از غرق شدن حفظ كند اين سخن را گفت .
در آيهاى ديگر آمده است :
« وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّه جَميعًا وَلا تَفَرَّقُوا » ؛ « 3 »
و همگى به ريسمان الاهى تمسك جوييد و متفرق نشويد .
هامش
( 1 ) . لسان العرب : 12 / 403 ؛ تاج العروس : 17 / 482 ؛ القاموس المحيط : 4 / 151 ؛ الصحاح : 5 / 1986 .
( 2 ) . سورهء هود : آيه 43 .
( 3 ) . سورهء آل عمران : آيه 103 .