شبهات استدلال
اشكالهاى متكلّمان سنّى در وجه دلالت آيه ولايت
از سوى علماء اهل سنّت پيرامون استدلال به آيهء ولايت اشكالها ، شبههها و سؤالهايى مطرح شده كه شماره آنها به بيش از ده مورد مىرسد .
برخى از اشكالها ، صورت علمى دارد و برخى نيز غير علمى بوده و بىپايه و اساس است ، از اين رو به اشكالهايى كه صورت علمى دارد پرداخته و پاسخ مناسبى براى هر يك ارائه خواهد شد . در اين صورت مىتوان ادعا كرد كه امامت حضرت امير مؤمنان عليه السلام به روش اجتهادى از آيهء ولايت استخراج و اثبات گشته و مىتوان به آن معتقد شد .
پس چنان كه يك مجتهد براى استخراج و استنباط حكمى شرعى از قرآن ، تمام جوانب را بررسى مىكند تا براى حكم شرعى خود حجت داشته باشد ، مسائل مربوط به اصول دين نيز بايد به روش اجتهادى مورد بررسى قرار گرفته ، اثبات گردد تا براى اعتقاد به آنها حجت داشته باشيم .
پيش از پرداختن به مناقشات متكلّمان اهل سنّت ، يادآور مىشويم كه در ميان اهل تسنّن ، پيشگامان مباحث كلامى - به ويژه در بحث امامت - معتزليان هستند و اشاعره در اين زمينه تابع معتزله مىباشند و مطالب خود را از آنان اخذ كردهاند .
واسطهء اين كار نيز فخر رازى بوده است و ديگران نيز مباحث كلامى را در باب امامت از او گرفتهاند .
شايد نخستين كسى كه در دلالت آيهء ولايت مناقشه كرده است ، قاضى عبدالجبار إسترآبادى معتزلى ( متوفاى 451 ه ) است ؛ از اين رو و پيش از همه به نقد و بررسى كلام وى مىپردازيم . او در المغني في الإمامة مىنويسد :