( 6 ) خمس
احكام خمس
( مسأله 1448 )
در هفت چيز خمس واجب مىشود :
اول : منفعت كسب ؛ دوم : معدن ؛ سوم : گنج ؛ چهارم : مال حلال مخلوط به حرام ؛ پنجم : جواهرى كه به واسطه غوّاصى يعنى فرو رفتن در دريا به دست مىآيد ؛ ششم : غنيمت جنگ ؛ هفتم : زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان بخرد و احكام اينها مفصّلًا گفته خواهد شد .
1 - منفعت كسب
( مسأله 1449 ) هر گاه انسان از تجارت يا صنعت ؛ يا كسبهاى ديگر مالى به دست آورد ، چنانچه از مخارج سال خود او و كسانى كه متكفل هزينه زندگى آنها است زياد بيايد ، بايد خمس يعنى پنج يك آن را به شيوهاى كه بعداً گفته مىشود ، بدهد .
( مسأله 1450 ) اگر از غير كسب مالى به دست آورد ؛ مثلًا چيزى به او ببخشند واجب است خمس آن را بدهد و همچنين هر نوع درآمدى كه از ناحيه غيركسب به دست بيايد ، مثلًا چيزى از طريق وصيت به او برسد و يا مهريهاى كه زن از شوهر مىگيرد ، فقط ارثى كه از نزديكان به انسان برسد خمس ندارد .
( مسأله 1451 ) ارثى كه از نزديكان به انسان برسد خمس ندارد ولى اگر مثلًا با كسى خويشاوندى دورى داشته باشد و نداند چنين خويشى دارد ، بايد خمس ارثى را كه از او مىبرد . اگر از مخارج سالش زياد بيايد ، بدهد .
( مسأله 1452 ) اگر مالى به ارث به او برسد و بداند كسى كه اين مال از او به ارث رسيده