3 - خطأ محض
اگر سنگى را به سوى حيوانى پرت كند ، تصادفا به انسانى اصابت كند و او را بكشد يا يكى از عضوهايش را از بين ببرد ، يا بر فراز بامى راه برود ، تصادفا سقف فرو ريزد و انسانى زير آوار بماند ، يا تفنگ را در دست بگيرد كه آن را اصلاح كند ، تصادفا تيرى از آن پرتاب شود و انسانى را بكشد و يا مصدوم نمايد ، چنين كارى را خطأمحض گويند .
( مسأله 2156 ) جنايت عمدى اگر ديگر شرايط آن كه در باب قصاص بيان شده ، فراهم شود ، موجب قصاص مىباشد و بدون رضايت طرفين تبديل به ديه نمىشود .
( مسأله 2157 ) در جنايت شبه عمد ديه بر گردن جانى هست ، يعنى كسى كه مرتكب جنايت شده ، بايد ديه را بپردازد ، اگر خوددارى كند ، يا بميرد بر ذمّهاش مىماند و بايد از مال او پرداخت شود . و اگر مالى نداشته باشد مانند ديگر قرضهايى استكه بر عهدهاش مىماند .
( مسأله 2158 ) در جنايت خطأمحض ديه لازم است ، ولى بر عهده « عاقله » يعنى فاميلهاى پدرى جانى است .
( مسأله 2159 ) عاقله عبارتند از : پدر ، فرزندان ، نوادهها ، پدرانِ پدر ، عموها ، پسر عموها و نوه عموها . يعنى مردان از فاميلهاى پدرى .
( مسأله 2160 ) ديه عمد بايد تا يكسال از حين وقوع جنايت پرداخت شود ، و ديه شبه عمد و خطا بايد در ظرف سه سال پرداخت شود .
( مسأله 2161 ) ديه قتل مسلمان يكى از شش چيزى است كه گفته مىشود :
1 - صد شتر
2 - دويست گاو
3 - هزار گوسفند