1 - اجتهاد ، يعنى به مرحلهاى از علم برسد كه بتواند احكام فقهى را از قرآن ، حديث و ديگر منابع فقهى استنباط كند . و اين براى همگان ميسّر نيست .
2 - احتياط ، يعنى هر كجا احتمال تكليف ( وجوب يا حرمت ) بدهد ، به آن عمل كند . مثلًا :
اگر برخى از مجتهدان به حرمت سيگار و برخى به جايز بودن آن فتوا بدهند ، به جهت احتمال حرمت ، آن را ترك كند .
اگر برخى از مجتهدان تسبيحات اربعه را يك بار و برخى ديگر سه بار واجب بدانند ، براى احتمال وجوب ، سه بار بگويد .
اگر در موردى برخى از مجتهدان نماز را تمام و برخى ديگر شكسته مىدانند ، براى رعايت احتياط ، هم تمام و هم شكسته بخواند .
رعايت احتياط در هر موردى كه احتمال تكليف بدهد ، براى اكثر مردم مشكل و يا غيرممكن است .
3 - تقليد ، يعنى كسى كه مجتهد نيست و نمىخواهد عمل به احتياط كند ، بايد به فتواى مجتهدى آگاه و جامعالشّرائط عمل نمايد . و اين راه براى همگان فراهم است .
( مسأله 2 ) از مجتهدى مىتوان تقليد كرد كه داراى شرايط زير باشد :
1 - مسلمان باشد .
2 - شيعه دوازده امامى باشد .
3 - حلالزاده باشد - بنابر احتياط واجب - .
4 - مرد باشد - بنابر احتياط واجب - .
5 - در سطح بسيار بالاى عدالت باشد . يعنى تقوا را پيشه كند ، از گناهان بزرگ و كوچك پرهيز كند ، اگر احيانا گناهى از او سر بزند فورا توبه كند و ديگر دور آن نگردد .
منتخب المسائل (فارسى) — صفحة 21
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٢١