مكاسب ، يعنى از درآمد حاصله از كسب ، كار ، تجارت ، زراعت ، اجير شدن ، گردآورى اشياء مباح و امثال آنها ، اضافه بماند ، خمس واجب مىشود .
( مسأله 925 ) چيزى كه از طريقى غير از كسب ، مانند هبه ( بخشش ) ، حقوق شرعى ، سود حاصله از اموال وقفى ، مال الوصيّه ، مهريّه ، ارثى كه - به جهت دور بودن خويشاوندى - غير منتظره بوده ، چيزى كه در طلاق خلعى گرفته مىشود و امثال آنها خمس دارد .
( مسأله 926 ) ميراثى كه از خويشاوند نزديك به ارث مىرسد خمس ندارد .
( مسأله 927 ) چيزى كه خمس آن پرداخت شده و چيزى كه خمس نداشت ، مانند ميراثهاى معمولى ، اگر افزايش پيدا كند و اين افزايش به آن متّصل باشد و عرفا با آن يكى باشد ، خمس ندارد ، مانند درختى كه بزرگ شود و حيوانى كه فربه گردد ، هرچند اگر آنها را بفروشند ، باز هم خمس ندارد .
( مسأله 928 ) چيزى كه خمس آن داده شده و يا خمس نداشت ، اگر چيزى به آن افزوده شود كه جدا از آن باشد و عرفا با آن يكى نباشد ، خمس دارد ، مانند ميوه درخت ، پشم ، شير و بچه حيوان ، اگر چه در مثل ميوه و پشم هنوز نچيده باشند ومتّصل به درخت و حيوان باشند .
( مسأله 929 ) جنسى كه براى تجارت خريدارى كرده و خمس آن را پرداخت نموده ، اگر قيمتش بالا رود و به قيمت بالا آن را بفروشد ، افزايش قيمت آن از منافع سال فروش محاسبه مىشود و خمس واجب مىشود .
( مسأله 930 ) چيزى كه به ارث غير منتظره يا هديه به دستش رسيده ، اگر قيمتش بالا رود و به قيمت بالا آن را بفروشد ، خمس ندارد .
( مسأله 931 ) چيزى كه خمس بر آن تعلّق گرفته ، اگر افزايش پيدا كند ، خواه متصل يا منفصل باشد ، بر اصل و زياده خمس واجب مىشود ، و اگر بعدا كاهش پيدا كند ، مثلًا حيوان لاغر شود ، خمس نقص را نيز ضامن است .
( مسأله 932 ) چيزى كه خمس بر آن تعلّق يافته ، اگر قيمتش در بازار كم يا زياد
منتخب المسائل (فارسى) — صفحة 183
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص١٨٣