( مسأله 917 ) وجوب خمس در گنج منحصر به درهم و دينار است كه مسكوك باشد ، پس در طلا و نقره غير مسكوك ( مانند شمش طلا ) و ديگر جواهرات كه از زير زمين يافت شود ، خمس واجب نيست و يابنده آن مىتواند آنها را تملّك نمايد و خمس ندارد ، مگر اين كه از مخارج سالانهاش بيشتر باشد .
( مسأله 918 ) جواهرات غير مسكوك و آثار عتيقهاى كه از زير زمين در مىآيد ، اگر معلوم باشد كه قبلًا در تملّك مسلمان بوده است ، بنابر احتياط واجب بين حكم مجهول المالك و ميراثى كه وارث ندارد ، جمع شود .
( مسأله 919 ) در گنج هنگامى خمس واجب مىشود كه به حدّ نصاب زكات برسد ، يعنى به مقدار 20 دينار و يا 200 درهم باشد .
چهارم : جواهرات دريائى
( مسأله 920 ) جواهرات و هر چيز ديگرى كه به وسيله غوّاصى يا ابزار ديگر از دريا و يا رودخانه بيرون آورده مىشود ، خمس دارد .
( مسأله 921 ) بنابر احتياط واجب در چيزهايى كه خود به خود از دريا بيرون زده مىشود ، مانند چيزهايى كه روى آب قرار مىگيرد و يا به وسيله امواج دريا به ساحل انداخته مىشود ، نيز خمس واجب است .
پنجم : زمينى كه ذمى بخرد
( مسأله 922 ) زمين كه كافر ذمّى از مسلمان مىخرد خمس دارد .
ششم : مال مخلوط به حرام
( مسأله 923 ) مالى كه با مال حرام مخلوط شده و حلال آن از حرام تشخيص داده نمىشود ، به وسيله پرداخت خمس حلال مىشود ، خواه بداند كه مقدار حرام كمتر يا بيشتر از يك پنجم بوده يا نداند .
هفتم : مازادِ مخارج سالانه
( مسأله 924 ) چيزى كه از مخارج سالانه خود و خانوادهاش ، از ارباح