تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 345

دوم : خداى عزّ و جلّ در گفتار از شب أَ فَلا تَسْمَعُونَ و در گفتار از روز أَ فَلا تُبْصِرُونَ را بدان جهت آورده است كه آن حس كه در تاريكى بهره‌مند شدن از آن امكان پذير است حس شنوايى است ، از آن روى كه در تاريكى حس بينايى كار نمىكند ، در صورتى كه در هنگام روز بيشترين اعتماد و توجه معطوف به حسّ بينايى است . و ظاهرا معنى آيه آن است كه : آيا از نعمت شب چيزى نمىشنويد ، و آيا نعمت روز را نمىبيند ؟ [ 73 ] « وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ - و از رحمت خودش براى شما شب و روز را قرار داد تا در آن آرامش پيدا كنيد . » يعنى در شب . « وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ - و جوياى فضل و بخشندگى او باشيد . » در روز كه امرى طبيعى براى انسان است ، و شب و روز سبب انگيخته شدن حالت شكر و خرسندى در بشر است . / 369 « وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ - تا مگر سپاسگزارى كنيد . » اين بدان سبب است كه : 1 - نفس آدمى بر روش واحد شاد و آرام نمىشود ، بلكه گوناگونى او را خرسند مىسازد و به سپاسگزارى مىپردازد . 2 - آن كس كه در روز كار مىكند و شب را به خواب مىرود ، وقت كافى براى انديشيدن به كارهاى خود دارد و از اين لحاظ آسايش پيدا مىكند ، و مىتواند براى آيندهء دلخواه خود به طرحريزى بپردازد ، و هنگامى كه در روز بر سر كار خود مىآيد ، تا اندازه‌اى استراحت كرده و آمادگى و استعداد بيشترى براى انجام دادن كار روزانهء خود دارد . 3 - و سپس هدف مؤمن از زندگى برتر و عاليتر از مادّيات است ، و او پس از رسيدن به نعيم به شكرگزارى مىپردازد ، و به همين سبب ، هر اندازه هم كه اوضاع و احوال مخالف با خواستهاى مادى گنجيده شدهء در آنها بوده باشد ،