( مسألهء 3894 ) خونبهاى شخص مقتول جزء اموال او هست ، خواه اين ديه از اوّل ثابت شود ، مانند ديه در قتل خطا ، يا بعداً حاصل شود ، مانند ديهء قتل عمد ، كه پس از رضايت اولياى خون ، قصاص تبديل به ديه مىشود . در هر دو صورت اين ديه نيز جزء اموال ميّت قرار ميگيرد ، ورثهاش از آن ارث مىبرند ، وصيّتهايش از آن تنفيذ مىشود و قرضهايش از آن پرداخت مىشود .
( مسألهء 3895 ) ديهاى كه در اثر نقص عضو و جراحات گرفته مىشود ، اگر به موجب جنايتى باشد كه در حال حياتش بر او رفته باشد ، در واقع در حال حيات مالك آن شده و حقيقتاً جزء اموالش قرار گرفته است . ولى اگر پس از مرگش جنايتى را بر پيكرش وارد كنند ، ديهاى كه از جانى گرفته مىشود ، جزء اموال ميّت نمى شود ، بلكه بايد از طرف ميّت در راههاى خير هزينه شود . ولى اگر ميّت قرض داشته باشد و امكان پرداخت از راه ديگر نباشد ، از همان پول ادا مىشود كه از بهترين راههاى خير مىباشد .
( مسألهء 3896 ) همهء ورثه از ديه ارث مىبرند ، به جز برادران و خواهران مادرى ميّت ( كه از پدر جدا باشند ) ولى ديگر خويشان مادرى ارث مىبرند .
( مسألهء 3897 ) در تقسيم ارث بين شيعه و اهل خلاف در مواردى اختلاف هست ، اگر براى شيعه سهميّهاى تعيين شود كه به مقتضاى فقه شيعه به او نميرسد ، ميتواند آن را بگيرد ، مشروط بر اينكه وارثى كه به او نقص وارد مىشود شيعه نباشد . تا آن را از باب الزام آنها به آنچه خود ملتزم هستند اخذ كند . در اينجا مخالف بودن ميّت تأثيرى ندارد .
* * *
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 823
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٨٢٣