( مسألهء 2538 ) براى رفع اشتباه از اينكه حقى در كار هست يا نه ؟ ميتوان با كسى كه احتمالًا صاحب حق است ، يا با ولى او صلح كرد ، به اين معنى كه اگر نميدانيم آيا مثلًا زيد از خالد فلان مبلغ قرض كرده يا نه ؟ يا قرض خود را ادا كرده يا نه ؟ در اينجا مثلًا به نصف آن مبلغ صلح ميكنيم .
( مسألهء 2539 ) فائدهء صلح در مورد ياد شده اين است كه جنس يا مبلغى كه مورد صلح قرار ميگيرد ، بر آن شخص واقعاً حلال مىباشد ، به طورى كه اگر بعداً حقيقت امر آشكار شود ، از مقتضاى صلح بيرون نخواهد رفت .
( مسألهء 2540 ) اگر در مورد حقّى كه ثابت است به كمتر از آن صلح كنند ، جايز است و ذمّه طرف از مازاد آن برىء مىشود ، لكن با دو شرط :
1 ) صاحب حق مقدار آن را بداند .
( مسألهء 2541 ) اگر صاحب حق مقدار آن را نميداند ولى طرف آن را ميداند ولى اظهار بى اطلاعى مىكند كه به كمتر از آن صلح شود ، چنين صلحى جايز نيست ، مگر اينكه صاحب حق به آن راضى باشد ، حتى در صورتى كه بداند كه طرف مقابل آن را ميداند .
2 ) صلح واقعى باشد و قصد جدّى به برىء الذمّه ساختن طرف مقابل از حق خود با طيب خاطر داشته باشد .
( مسألهء 2542 ) اگر صاحب حق صرفاً به اين جهت به صلح تن بدهد كه بتواند قسمتى از حق خودش را به دست بياورد ، چنين صلحى صلح واقعى نيست و ذمهء طرف نسبت به مازاد آن مشغول ميماند .
* * *
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 531
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٥٣١