امام جعفر صادق ( ع ) كفر را بر پنج دسته تقسيم مى كنند و سپس مى فرمايند :
« وَ الْوَجْهُ الرَّابِعُ مِنَ الْكُفْرِ تَرْكُ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ » « 1 »
دسته چهارم كسانى هستند كه آنچه خدا واجب فرموده ، ترك كنند
و چون يكى از واجبات اسلام خمس است لذا ترك آن موجب كفر مىشود .
لازم به ذكر است كه ترك كنندگان واجبات دو دسته هستند :
دسته اول ، كسانى هستند كه منكر آن باشند و حكم خدا را مسخره كنند و بگويند من قبول ندارم و اينها همه حرف است . . . و حكم خدا و دستور ضرورى دين را استهزا نمايند . چنان كه در حديث آمده است ، اين دسته كافر هستند .
دسته دوم ، كسانى هستند كه به اين مسائل معتقد هستند ولى در مقام عمل ، سستى نموده و انجام آن را ترك مى كنند . اين دسته فاسق و گناهكارند ولى كافر نيستند .
بنابراين ، بايد حديث را توجيه كرد . آنچه مسلم است ، انسان هايى كه ادعاى اسلام مى كنند و به قول معروف ، مسلمانان شعارى و شناسنامه اى هستند ولى در مقام عمل پايبندى و تعهّدى ندارند و دستور خدا و وظيفه دينى خود را اجرا نمى
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 4 ، ص 151